داعش چالاکییەکانی بەرفراوان دەکات لە کەرکوک.. هۆکارو چارەسەرەکان

July 4, 2018 at 4:30 pm

كەركوك، ناوەڕاستی ساڵی 2014، ژمارەیەك چەكداریی داعش لە سەنگەرەكانیان لە گوندی مەلا عەبدوڵڵا باشوری خۆرئاوای كەركوك فۆتۆ: كەركوك ناو

یاسین تەها
بەر لەچوار ساڵ و لەکۆتاییەکانی مانگی حوزەیران، ئەبو محەمەد عەدنانی، وتەبێژ بەناوی “دەوڵەتی ئیسلامی لەشام و عیراق” بەیانێکی وێنەیی بڵاوکردەوە کە گۆڕینی ناوی رێکخراوەکەی تێدابوو بۆ “دەوڵەتی ئیسلامی” بەتەنها، لەگەڵ راگەیاندنی “خەلافەتی ئیسلامی” بەڕێبەرایەتی ئەبوبەکری بەغدادی کە خۆی وەک خەلیفەو پێشەوای ئەو دەوڵەتە راگەیاند، بەڵام ئەو دەوڵەتە گریمانکراوە کە زەوی و هاوڵاتی و سەرچاوەی سروشتی و داراییشی هەبوو لەکاتی راگەیاندنیدا، لەم ساڵدا (٢٠١٨) کورت بویەوە بۆ چەند گیرفانێک زەوی گەمارۆدراو، لەگەڵ سەرلەنوێ هەوڵدانەوەی داعش بۆ ژیانەوە، بەڵام ئەمجاره‌ لەرێگەی ناوچەكانی جێناکۆکی نێوان بەغداو هەولێر، لەپێش هەمویانەوە کەرکوک، ئەمەش وەک قەرەبویەک بۆ ئەو زیان و شکستە گەورانەی بەر ئەم رێکخراوە کەوتووە، کە خۆی لە لەدەستدانی 35 ویلایەتدا دەبینێتەوە لەعیراق و سوریا بەشێوەیەکی کردارەکی، لەکاتێکدا کە دەوڵەتەکەی داعش دەستکەوت لەدوای دەسکەوتی بەدەستدەهێنا لەژێر دروشمی “دەمێنێتەوەو پەلدەهاوێت”.
گەڕانەوەی داعش و گروپە هاو مەشرەبەکانی وەک “ئاڵا سپییەکان” بۆ ناوچەی جێناکۆک، بەچەند شێوازێکە لەوانەش: بڕینی رێگا، رفاندن، تەقاندنەوەی سەیارەی بۆمب رێژکراو لەدەوروبەری کەرکوک کە بەدەست نەبوونی تەنسیقی ئەمنییەوە دەناڵێنێت لەنێوان بەغدا هەولێر، بەتایبەت لەپاش کشانەوەی پێشمەرگە لەو ناوچانە (16 ئۆکتۆبەری 2017). ئەم سەرهەڵدانەوەیەش شۆکێکی گەورەبوو بۆ چاودێران و شیکاروانانی ئەمنی، چونکە ئەوان بڕوایان وابوو، گرژییەکانی داعش دیسان و جارێکیتر دەشێت لەبیابانی ئەنبارەوە سەرهەڵبدەن کە بەرانبەر شارۆچکەی بوکەمال و رۆژهەڵاتی سوریان کە داعش توند دەستی پێوە گرتوون، بەوپێیەی دوا وێستگەو دوامەڵبەندی خەلافەتەکەیانە.

سەڵاحەدین، شوباتی 2018، ئۆپەراسیۆنی هێزە عیراقییەكان لەسنوری دوزخورماتوو فۆتۆ: حەشدی شەعبی

هەندێ لەچاودێرو شیکاروانە ئەمنییەکان لەپاش رووداوەکانی ئەمدواییەی حەویجە و رۆژئاوای کەرکوک لەچەشنی ناچارکردنی کاکاییەکان بەکۆچ و ڕەو، باسیان لەوەکرد پارێزگاکە پاڵێوراوە بۆ ئەوەی ببێتە پایتەختێکی نوێی داعش، لەپاش هەرەسی چەکدارانی لە موسڵ، چونکە دراوەکان ئاماژە بەوەدەکەن داعش زۆر چوست و چالاکن لە قۆستنەوەی قەیرانەکان، ئەم ناوچەیەش بەدەست قەیرانێکی قوڵی دەستوری و نەتەوەییەوە گیرۆدەیە، هەمیشە لەململانێ و شانکێ شانکێدا دەژی لەنێوان پێکهاتە پەرتەوازەکان. هەندێ چاودێریتر پێیانوایە داعش لەرێی باشوور و رۆژئاوای کەرکوکەوە دەیەوێت بگاتە پشتێنەی ئەمنی سامەڕا کە ساڵی 2014 رێگربوو لەبەردەم گەیشتنی داعش بەشورەی بەغدا لەترۆپکی هەرەسی هێزە ئەمنییەکانی عیراق و پەلکێشانی ساروخییانەی ئەم رێکخراوە. جگە لەوەش باوەڕوایە داعش توانای خۆی تاقیبکاتەوە لە گەیشتن بە مەرقەدە پیرۆزەکانی شیعە لەسامەڕا لەرێی باشوری کەرکوکەوە، بەمەبەستی خولقاندنی قەیرانێکی تایفی، پاش ئەوەی شکستیهێنا لەوەی بتوانێت لەرێگەی سەڵاحەدینەوە بەم ئامانجە بگات.
پارێزگاری پێشووی نەینەوا، ئەسیل نوجێفی، ئاشکرایکردووە کە بەپێی زانیارییە موخابەراتییەکان، نزیکەی 700 چەکداری داعش لەحاڵەتی ئامادەباشیدان لە ناوخاکی عیراق لەهەریەک لە پارێزگاکانی نەینەواو سەڵاحەدین، ئەو چەکدارانە لەچەند بنکە و پێگەیەکدان کە لەم دوو پارێزگایەی سنوری کەرکوکدا پەرش و بڵاو بوون، پەیوەندی و هاوئاهەنگیشیان لەگەڵ هاوکارەکانیاندا هەیە لەناو سوریا، ئەمە جگە لەشانە نوستوەکانیان لەناو شارەکانیتری عیراق.

داعش زۆر چوست و چالاکن لە قۆستنەوەی قەیرانەکان، ئەم ناوچەیەش بەدەست قەیرانێکی قوڵی دەستوری و نەتەوەییەوە گیرۆدەیە، هەمیشە لەململانێ و شانکێ شانکێدا دەژی لەنێوان پێکهاتە پەرتەوازەکان

نوجێفی کە سەرۆکی حکومەتی لۆکاڵی نەینەوا بووە لە دەمی هەرەسدا و لەلایەن پەرلەمانەوە تۆمەتبارکراوە بەهەڵگرتنی بەشێک لە لێپرسراوێتی کەوتنی شارەکە بەدەستی داعش، جەختیکردەوە رێکخراوەکە لەچاوەڕوانی پەرەسەندنی ململانێکاندایە، تا جارێکیتر بیقۆزێتەوە، پاش ئەوەی شکستی گەورەی بەرکەوت. بەپێی قسەکانی ناوبراو و زۆریتر لەشارەزایانی کاروباری رێکخراوە چەکدارییە ئیسلامییەکان، ناوچەکانی جێناکۆک پاڵنەرو هاندەرێکی گرنگن بۆ داعش تا بیانکاتە سەکۆیەکی نوێ بۆ سەرلەنوێ دەرکەوتنەوە، پاش ئەوەی کارتی تایفی پاشەکشەی زۆری کرد لەناو شارە سوننەکان لەبەر زۆر هۆکار یەکێکیان یەکدەنگی عیراقییەکان بوو لەسەر بەرەنگاربونەوەی داعش بەهۆی کوشتارو کاولکارییە زۆرەکانیەوە.
شارەزا لەکاروباری گروپە چەکدارەکان هیشام هاشمی، لەمیانەی شیکاری گەڕانەوەی چالاکییەکانی داعش باس لەوەدەکات ئەم ناوچانە سەر بەپێکهاتەی عەرەبی سوننەن، بەتێکەڵ لەگەڵ پێکهاتەکانیتردا دەژین لە کورد، تورکمان، ئێزدییەکان، شەبەک و کاکەیی. پانتاییە شارنشینەکانی ئەم ناوچانە، سەر بەکۆمەڵگا کراوەکانە، بەشی زۆریشیان سەر بە چینی بۆرژوای مامناوەندن لەبازرگان و خاوەن پیشەکان، بەڵام گوندو ئاواییەکانیان سەر بە کۆمەڵگا ئایندارە کۆنە پارێزە عەشایەرییەکانن، کە شێوازی ئابورییان تەقلیدییە و پشت بەکشتوکاڵ دەبەستێت، رێگای ژیان تێیدا بەسستی و خاوی دەگۆڕێت، ئەمەش توندڕۆییەکی سوننی گەورەی لێکەوتۆتەوە، کە هەوڵدەدات خەلافەت بگێڕێتەوە بە رێچکەی تەئویل و شێواندنی دەمارگیرانەی پەڕگیرانەی، کە ئیلهام لەئەزمونە توندڕەوەکان وەردەگرێت کە لەدوای 2003 لەم ناوچەیە بڵاون.

كەركوك، شوباتی 2018، جێگیربوونی هێزە عیراقیەكان لە باشور ‌و خۆرهەڵاتی كەركوك فۆتۆ: پۆلیسی فیدراڵی

چالاکییەکانی ئەمدواییەی داعش لەناوچەكانی جێناکۆک لەکاتێکی زۆر هەستیاردا بوو بۆ سەرۆک وەزیران حەیدەر عەبادی، لەکاتێکیشدابوو کە ویلایەتی ناوبراو لەلێواری کۆتاییهاتندایە، ئەمەش ئیحراجییەکی گەورەیە بۆ ئەو کە لەژێر دروشمی “سەرکەوتن” بەشداریی هەڵبژاردنی 12ی ئایاری 2017 کرد، هەر لەم میانەیەشدا رفاندنی شەش کەس لەسەر رێگای کەرکوک – به‌غدا ئاڵنگارییەکی ئەمنی گەورەبوو، هەروەها جوغزێکی گەورەی سیاسی هەیە، بەدوای ئەویشدا تەقینەوەیەک لەناوەڕاستی کەرکوک ڕوویدا کە جێ پەنجەی ئەم رێکخراوەی هەڵگرتووە. کۆی ئەم چالاکیانەش ئیحراجین بۆ سەرکەوتنەکانی عەبادی دژی داعش، هەر ئەمەش پاڵی نا بەسەرۆک وەزیرانەوە کە بانگەواز بکات بۆ گەورەنەکردنی چالاکییەکانی داعش، نەیارەکانی خۆشی تۆمەتبارکرد بەوەی “”ەرزۆکن”، پێش ئەوەی وەزارەتی دادی عیراق 13 حوکمدراوی تیرۆر لەسێدارەبدات، هەروەها حکومەت تەنسیقی کرد لەگەڵ هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی دژی داعش بۆ هێرشکردنە سەر بنکە و بارەگاکانی رێکخراوەکە لەبەرزاییەکانی حەمرین، وەک پەرچە کردارێک بەرانبەر کوشتنی رفێنراوەکان، ئەمەش لاساییکردنەوەی شێوازی میسرییەکانە لەبەره‌نگاربونەوەی مەترسی داعش کە خۆی لە سازکردنی هەڵمەتی لەسێدارەداندا دەبینێتەوە لەکاتی کوژرانی سەربازان و مەدەنییەکان بەدەستی رێکخراوەکە لە بیابانی سینا، لەگەڵ ناردنی فڕۆکە بۆ هێرش کردنە سەر بنکەو بارەگاکانی رێکخراوەکە لەناوخۆو دەرەوەی وڵات وەک لەلیبیا بینیمان پاش ئەوەی داعش هێرشیانکردە سەر پاسێکی قیبتییە میسرییەکان لەحوزەیرانی 2017.

گومان و قسەی زۆر هەیە لەسەر کاریگەریی شێوازە پەیڕەوکراوەکانی حکومەتی عیراق بۆ کۆتاییپێهێنانی “سێگۆشەکانی مەرگ” کە بەمدواییانە بەشێوەی بەرچاو زیادبوون لە سەڵاحەدین و کەرکوک و بێجی و دەوروبەری حەمرین

گومان و قسەی زۆر هەیە لەسەر کاریگەریی شێوازە پەیڕەوکراوەکانی حکومەتی عیراق بۆ کۆتاییپێهێنانی “سێگۆشەکانی مەرگ” کە بەمدواییانە بەشێوەی بەرچاو زیادبوون لە سەڵاحەدین و کەرکوک و بێجی و دەوروبەری حەمرین، ئەگەربێت و خەڵکی ناوچەکە هاوکاریی نەکەن و ئەگەر هاوئاهەنگی لەنێوان پێکهاتەکان نەیەتە کایەوە لەم ناوچانە، لەپێش هەمویانەوە لەنێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا چونکە هەرێم لەزیاتر لەلایەکەوە سنوری لەگەڵ کەرکوک هەیە، کاریگەریی بەسەر زۆرینەی کوردیی ئەو ناوچانەشدا هەیە، بەتایبەت لەسایەی ئەو هەست بەپەراوێزخستنەی کورد هەیانە لەپاش دورخستنەوەی پێشمەرگە لەپارێزگاریی ئاسایش لەدوای کشانەوەیان لەبەرەبەیانی 16ی ئۆکتۆبەری 2017، لەکاتێکدا چەندین ساڵ ئەوان ئاسایشیان لەو ناوچانە پاراستووە لەکاتێکدا کە هێزە عیراقییەکان سەرقاڵی بەرەنگاربونەوەی داعش بوون.
بەوپێیەشی کە رەنگە ئاسایش تاقە دەستکەوتی سەرۆک وەزیران بێت لەماوەی چوار ساڵدا، بەهۆی شەڕو داڕمانی نرخی نەوتەوە، ناکرێت پەرەسەندنی گرژییە ئەمنییەکان بەدوو بزانرێت لەو ماوەیەی کە ئەو هەوڵدەدات تێیدا بگەڕێتەوە بۆ سەرۆکایەتی وەزیران لەرێگەی وەبەرهێنان لەدەسکەوتی سەرکەوتنەوە، ئیتر ئەم گرژییە چ لەرێی داعشەوە بێت، یان کەمتەرخەمی رکابەرەکانی عەبادی بەهۆی رکابەریی سیاسییەوە، بەتایبەت پاش ئەوەی ناوبراو گیری کرد لەدروشمی بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی و باشکردنی خزمەتگوزارییەکان بەجۆرێک تەنانەت مەرجەعیەتی نەجەفیش بێهوایی خۆی راگەیاند لەوەی کاروبارەکان چاک ببن چونکە کەسی گوێبیستیان نییە، هەندێکیش لەهەوڵی ئەوەدان تەنانەت ئەمەش بقۆزنەوە وەک بانگەوازێکی ناواخن بۆ لادانی عەبادی لەپۆستەکەی.

فۆتۆ گه‌له‌ری

چاپکردن چاپکردن