دموع، شه‌هید و فه‌ره‌ح
ئه‌و منداڵانه‌ی بوون به‌ ناونیشانی چیرۆكه‌كانی ئاواره‌یی

November 13, 2018 at 11:11 am

دیاله‌، كه‌مپی مه‌عه‌سكه‌ر سه‌عد له‌ به‌عقوبه‌ كه‌ زیاتر له‌ 400 خێزانی تێدایه‌ فۆتۆ: تایبه‌ت به‌ كه‌ركوك ناو

كه‌ركوك ناو – دیاله‌

دموع، منداڵێكی ته‌مه‌ن سێ ساڵانه‌، له‌ گه‌ڕه‌كێكی نیشته‌جێبونی هه‌ڕه‌مه‌كی به‌عقوبه‌ له‌گه‌ڵ برا گه‌وره‌كه‌یدا یاری ده‌كات، ئه‌وه‌ش له‌ نزیك شوێنی كه‌ڵه‌كه‌بونی خۆڵ و خاشاك، كه‌ دیمه‌نێكی خه‌مناك و قه‌باره‌ی مه‌ینه‌تییه‌كانی خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ نیشانده‌دات.

ناوی ئه‌و منداڵه‌ كچه‌، ناونیشانی چیرۆكی ده‌ربه‌ده‌ری خێزانه‌كه‌یه‌تی، كاتێك له‌وپه‌ڕی بارگرانی و ئاواره‌ییدا هاتنه‌ دنیا، باوكی ناوی لێنا دموع (فرمێسك)، تا ئه‌وه‌ی به‌سه‌ریاندا هات له‌ بیری نه‌كه‌ن.

باوكی دموع، عوسمان جبوری دانیشتوی گوندێكی باكوری قه‌زای میقدادیه‌ (40كم باكوری خۆرهه‌ڵاتی به‌عقوبه‌) بوو، چوارساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئاواره‌ی ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌ هه‌ڕه‌مه‌كییه‌ بووه‌ به‌ له‌ ناوه‌ندی پارێزگای دیاله‌، دوای ئه‌وه‌ی داعش ده‌ستیگرت به‌سه‌ر گونده‌كه‌یاندا و برایه‌كی كوشت.

گونده‌كانی باكوری میقدادیه‌، گه‌وره‌ترین ناوچه‌ی كشتوكاڵی دیاله‌ بون و له‌ ناوه‌ڕاستی حوزه‌یرانی 2014دا كه‌وتنه‌ ده‌ستی داعش، دوابه‌دوای شه‌ڕی توند له‌گه‌ڵ هێزه‌ عیراقییه‌كاندا.

که‌رکوک، شوباتی 2017، گه‌یشتنی ژماره‌یه‌ک خێزانی ئاواره‌ بۆ که‌رکوک که‌ زۆرینه‌یان ژن و منداڵ بوون فۆتۆ: که‌رکوک ناو

دموع؛ له‌ تاریكی خێزانه‌كه‌یدا روناكی بینی

“دوای دوو مانگ له‌ ئاواره‌بونمان هاوسه‌ره‌كه‌م كچێكی بوو، ئه‌وكاته‌ له‌وپه‌ڕی قه‌له‌قی و دڵته‌نگیدا بوم، دۆخێكی ناهه‌موار بوو، له‌ ماڵێكدا ده‌ژیان له‌ قه‌فه‌سی مریشك ده‌چوو كه‌ 14 كه‌سی تێدابوو له‌ نێویاندا زۆرینه‌ منداڵ بون” جبوری ده‌ڵێت له‌وكاته‌دا ته‌نیا ناو به‌ خه‌یاڵیدا هات دموع بوو، كاتێك په‌رستیاره‌كه‌ پرسیاری ناوی منداڵه‌كه‌ی لێكرد.

هێرشه‌كانی داعش و شه‌ڕی ئه‌و رێكخراوه‌، نزیكه‌ی شه‌ش ملیۆن هاوڵاتی عیراقی ئاواره‌كرد، به‌ڵام سه‌رباری تێپه‌ڕین به‌ چه‌ندین مه‌ینه‌تی و بارگرانیدا، هێشتا به‌شێكیان له‌ كه‌مپه‌كان و دوور له‌ زێدی خۆیان ده‌ژین.

باوكی دموع به‌ (كه‌ركوك ناو)ی وت “هه‌وڵمدا له‌رێی ناوی منداڵه‌كه‌مه‌وه‌ ئه‌و قۆناغه‌ گرنگه‌ی ژیانم له‌بیر بمێنێت، ئه‌ویش ئه‌و ئاواره‌ییه‌ی هه‌موانی گرته‌وه‌ و فرمێسكیی پێ ڕشتن بۆ له‌ده‌ستدانی كه‌سوكار و خۆشه‌ویست و هاوڕێیانیان، منیش یه‌كێك بوم له‌وان”.

عیراق، 2018، منداڵێكی ئاواره‌ دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ شوێنی نیشته‌جێبونی كه‌ شه‌ڕ وێرانی كردوه‌ فۆتۆ: IOM

شه‌هید؛ یادی باوكی ده‌كاته‌وه‌

دایكی شه‌هید، ساڵی 2014 و دوو هه‌فته‌ دوای ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ناحیه‌ی جه‌له‌ولا له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ هاوسه‌ره‌كه‌ی له‌ ده‌ستدا، بۆیه‌ له‌رێی ناوی منداڵه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌یه‌وێت بۆ هه‌میشه‌ یادی بكاته‌وه‌.

“هاوسه‌ره‌كه‌م بوو به‌ قوربانی بیری توندڕه‌وی، ئه‌و ته‌نیا پاسه‌وانی قوتابخانه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی بوو كه‌ كوژرا”.

ئه‌و ژنه‌ كه‌ له‌ خانویه‌كی كرێدا له‌ ده‌وروبه‌ری به‌عقوبه‌ ده‌ژی، دوای پێنج مانگ له‌ كوژرانی هاوسه‌ره‌كه‌ی منداڵه‌كه‌ی له‌ دایكبووه‌ و ناوی لێناوه‌ شه‌هید، “بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و روداوه‌ به‌ زیندویی بمێنێته‌وه‌ كه‌ قه‌ت له‌ بیرم ناچێت”.

داعش دوای ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ناحیه‌ی جه‌له‌ولا له‌ دیاله‌، ده‌یان مه‌ده‌نی كوشت به‌ پاساوی جیاواز، له‌ نێویاندا هاوكاریكردنی هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی عیراق.

دایكی شه‌هید به‌ (كه‌ركوك ناو)ی وت “سێ منداڵی دیكه‌م هه‌یه‌ به‌ڵام شه‌هید شوێنێكی تایبه‌تی هه‌یه‌ له‌ دڵمدا”.

زیاتر له‌ پێنج هه‌زار خێزان رویانكرده‌ به‌عقوبه‌ و ده‌وروبه‌ری كاتێك داعش ده‌ستی به‌سه‌ر شاره‌كانی تری دیاله‌دا گرت له‌ ترسی مامه‌ڵه‌ی توندوتیژی ئه‌و رێكخراوه‌.

مسعه‌ب زوبێدی، شاره‌زای ده‌رونی ده‌ڵێت ئاواره‌یی بۆ خۆی گه‌شتی ئازاره‌ و ئه‌وه‌ی له‌ دیاله‌ش رویدا دوای هێرشه‌كانی داعش، كاره‌ساتێكی مرۆیی بوو كه‌ ژیانی زۆر كه‌سی هه‌ڵگه‌ڕانده‌وه‌.

هه‌روه‌ها باسی له‌وه‌كرد زۆرێك له‌و ناوانه‌ی له‌ منداڵان نراون، ئاماژه‌ن بۆ خه‌م و ئازاری ئه‌و خێزانانه‌ی ئاواره‌ بون، ئه‌وه‌ش بۆ نیشاندانی بارگرانی ژیانیان و هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و مه‌ینه‌تییانه‌ی به‌سه‌ریاندا هات.

دیاله‌، 1ی ئابی 2018، گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌یان خێزانی ئاواره‌ له‌ خانه‌قینه‌وه‌ بۆ ناحيه‌ی سه‌عدیه‌ فۆتۆ: هاوڕێ ئازاد

صابرین؛ ئارامگرتنی كه‌سوكاری نیشانده‌دات

فواد خه‌لیل، فه‌رمانبه‌ری حكومییه‌ و دوو ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌ ده‌وروبه‌ری ناحیه‌ی عوزێمه‌وه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ زێدی خۆی، ئه‌وه‌ش دوای نزیكه‌ی 18 مانگ له‌ ئاواره‌یی، “ناوم له‌ كچه‌م نا صابرین (ئارامگرتن) كه‌ دوای هه‌شت مانگ له‌ ئاواره‌بونمان له‌ دایكبوو”.

“گه‌شتی ئاواره‌ییمان زۆر قورس بوو، ئه‌و ماوه‌یه‌ قه‌ت ناتوانرێت هه‌موو ورده‌كارییه‌كه‌ی بگێردرێته‌وه‌”، ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا “ئه‌و ماوه‌یه‌م بیرده‌كه‌وێته‌وه‌ هه‌ركاتێك بانگی كچه‌كه‌م ده‌كه‌م به‌ صابرین، چونكه‌ ناوه‌كه‌ی بۆته‌ هۆی هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و قۆناغه‌ی ئومێد ده‌كه‌ین قه‌ت نه‌گه‌ڕێته‌وه‌”.

به‌شێك له‌ ئاواره‌كانی شه‌ڕی داعش، هێشتا نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ بۆ ناوچه‌ كۆنتڕۆڵكراوه‌كانی خۆیان، به‌هۆی نه‌بونی خزمه‌تگوزاریه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان و سه‌قامگیرییه‌وه‌.

عه‌لی داینی، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای دیاله‌ ده‌ڵێت هێشتا ئاواره‌یی به‌ زۆر كۆتایی نه‌هاتووه‌ به‌وپێیه‌ی 13 هه‌زار خێزان نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌، له‌ كاتێكدا له‌ سه‌ره‌تای 2015وه‌ ناوچه‌كانیان كۆنتڕۆڵكراوه‌ته‌وه‌.

داینی به‌ (كه‌ركوك ناو)ی وت “باش ئه‌و كاریگه‌رییه‌ قورسه‌ ده‌رونییه‌ ده‌زانینن له‌سه‌ر ئاواره‌كان هه‌یه‌ له‌ دۆخێكدا كه‌ پاڵپشتی حكومی نیه‌ و هاوكاری رێكخراوه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كانیش له‌م مانگانه‌ی دواییدا كه‌مبۆته‌وه‌”.

جەلەولا، نیسانی 2017، دوای چەند ساڵێك لە شەڕ خەڵك دەگەڕێتەوە بۆ ژیانی ئاسایی فۆتۆ: هاوڕێ‌ ئازاد

فه‌ره‌ح؛ كۆتایی چیرۆكی ئاواره‌ییه‌

ناوی منداڵانی ئاواره‌كان ته‌نیا ئاماژه‌ نین به‌ خه‌م و ئازار، چیرۆكه‌كه‌ی مزبان وه‌هاب جبوری له‌وانیتر جیاوازه‌، دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی منداڵه‌كه‌ی هاتنه‌ دنیا و ناوی لێنا فه‌ره‌ح (دڵخۆشی).

ئه‌و هاوڵاتیه‌ كه‌ جوتیارێكی نیشته‌جێی ده‌وروبه‌ری گوندی سنسله‌ به‌ دوری 45كم له‌ باكوری خۆرهه‌ڵاتی به‌عقوبه‌، سێ ساڵ له‌ ئاواره‌ییدا ژیا، مانگێك دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ زێدی خۆی، كچه‌كه‌ی له‌ دایكبوو.

“ناوم لێنا فه‌ره‌ح، چونكه‌ هاتنی ئه‌و هاوكات بوو له‌گه‌ڵ دڵخۆشی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ماڵه‌كه‌مان، هه‌رچه‌نده‌ به‌شێكی گه‌وره‌ی خانوه‌كه‌مان روخاوه‌ و باخه‌كه‌مان سوتاوه‌، به‌ڵام گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ زێدی خۆت ناتوانرێت به‌ هیچ وه‌سف بكرێت ته‌نیا به‌ فرمێسك نه‌بێت”.

باوكی فه‌ره‌ج ده‌ڵێت ده‌یان كه‌س ده‌ناسێت ئاواره‌یی كاریگه‌ری له‌سه‌ری هه‌بووه‌، بۆیه‌ به‌شێكیان هه‌وڵده‌ده‌ن له‌رێی ناونانی منداڵه‌كانیانه‌وه‌ ئه‌و رۆژانه‌یان له‌بیربێت، “منیش دڵخۆشییه‌ گه‌وره‌كه‌م به‌ناوی كچه‌كه‌مه‌وه‌ ده‌هێڵمه‌وه‌”.

ته‌نیا له‌ سنوری پارێزگای دیاله‌، دوابه‌دوای هێرشه‌كانی داعش نزیكه‌ی 300 هه‌زار كه‌س ئاواره‌بون، ده‌یان منداڵیش له‌ كه‌مپ و ناوچه‌كانی تری دوور له‌ زێدی كه‌سوكاریان له‌ دایكبون.

نه‌جات تائی، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای دیاله‌ بۆ (كه‌ركوك ناو) باسی له‌وه‌كرد ئه‌وانه‌ی له‌ سنوره‌كه‌یانه‌وه‌ ئاواره‌بون، سه‌دا 70یان ژن و منداڵ و به‌ته‌مه‌ن بون، وتی “رێژه‌یه‌كی زۆریان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ به‌ڵام ئه‌و ماوه‌یه‌ی پێیدا تێپه‌ڕیون زۆر قورس بووه‌، چونكه‌ زۆرێك گیانیان له‌ ده‌ستدا و له‌ شه‌وورۆژێكدا به‌ ته‌واوی بارودۆخی ژیانیان گۆڕا”.

فۆتۆ گه‌له‌ری

چاپکردن چاپکردن