“Bazıları fazladan gıda satın alıyor,bazıları ise evinde silah bulundurmak istiyor.”
Son iki haftada Şengal’de Êzidilerin günlük yaşamında gözlenen bu yeni değişiklikler, 2014 yılındaki olayların yeniden yaşayabileceğine dair derin korkunun bir göstergesi.
2014 yılında IŞİD,Irak’ın kuzeyindeki geniş bir bölgeyi ele geçirdi ve şiddet yoluyla etnik ve dini azınlıkları sistematik biçimde hedef aldı.Özellikle Ezidiler ve Hristiyanlar, aşırılıkçı ideolojileri ile örtüşmeyen inanç ve kimlikleri nedeniyle yok edilmeye çalışıldı.Bu süreçte Ezidiler Şengal ilçesinde soykırım,kaçırma,cinsel saldırı ve zorunlu göçle karşı karşıya kaldı.
Bu kez yaşanan korku,Suriye’deki son gelişmelerle ve IŞİD’li tutuklu silahlı unsurların Irak’a nakledilmesi meselesiyle aynı döneme denk geliyor.Son haftalarda Suriye Arap Ordusu’na bağlı güçlerin bazı cezaevlerinin kontrolünü ele geçirmesi de endişeleri artırdı.
Suriye Arap Ordusu,daha önce Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD) içinde sorumluluk aldı.
Komutan ve militanlarının bir kısmı hâlâ aynı radikal çizgide olan Ahmed Şara liderliğinde geniş çaplı bir askeri operasyonla,Kürt komutan Mazlum Abdi’nin öncülüğünü yaptığı, Kürtler, Araplar ve diğer dini-etnik azınlıklardan oluşan Suriye Demokratik Güçleri’nin kontrolündeki toprakların büyük kısmını ele geçirdi.
Şara’nın ordusunun kontrol altına aldığı bölgeler,Musul’un kuzeybatısındaki ve Ninova Ovası’ndaki Şengal ilçesiyle tamamen sınırdaş.Nüfusunun büyük çoğunluğu Êzidilerden oluşan bu bölgeler, 2014’te IŞİD’in Irak’a girdiği yerlerdi.
Şengal’e bağlı Gir Ezer nahiyesinde yaşayan İbrahim Xedir,“Bu korku ne zaman bitecek? Yeniden Êzidilerin başına bir felaket gelmesini bekliyoruz.Bazı aileler çadır ve kuru gıda satın aldı. Daha fazla pirinç, şeker ve temel gıda alıp evlerinde depoluyorlar”dedi.
Süleymaniye/Ağustos 2019/Êzidi soykırımının beşinci yıldönümünde Arbet Kampı’nda düzenlenen törende ağlayan Êzidi bir kız çocuğu. Fotoğraf: Hêvî Xalid
Girezer Nahiyesi Suriye sınırına 20 kilometre uzaklıkta bulunuyor.2014’te halkın büyük bölümü göç etmek zorunda kaldı ve bir kısmı hâlâ geri dönmedi.Bölge şu anda güvenlik güçleri ve Haşdi Şabi tarafından korunuyor,ancak bu önlemler Êzidilerin kalbindeki korkuyu tamamen gidermeye yetmiyor.
Irak İçişleri Bakanı Abdülemir Şemmeri,22 Ocak’ta Irak-Suriye sınırını denetlerken Irak halkına,özellikle sınır bölgelerinde yaşayanlara güvence vererek “sınırlar tamamen kontrol altında ve herhangi bir tehdit yok”dedi.
İbrahim Xedir şunları ekledi:
“Bugünle geçmiş arasındaki fark,Şengal’deki sınır güçlerine daha çok güvenmemiz.Bizi koruyacaklarına inanıyoruz,ancak gizli planlardan ve anlaşmalardan korkuyoruz.Bir anda bir şey olur ve tıpkı 2014’te olduğu gibi tekrar saldırıya uğrarız diye endişeliyiz.”
“Bir anda bir şey olur ve bize saldırırlar diye korkuyoruz”
Bu korku,Irak hükümetinin Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrolündeki cezaevlerinde tutulan 7 bin IŞİD’li tutukluyu kabul etme kararını açıklamasıyla daha da arttı.Bu tutukluların bir kısmı Irak vatandaşı, bir kısmı ise yabancı.
Irak Silahlı Kuvvetleri Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah Nuaman,21 Ocak Çarşamba akşamı yaptığı açıklamada ilk aşamada 150 tutuklunun Irak’a getirildiğini duyurdu ve bunların “Iraklı masumların kanına karışmış teröristler”olduğunu söyledi. Getirilenlerin arasında IŞİD’in üst düzey liderlerinin de bulunduğunu belirtti.
Bu konu ülkede ciddi tartışmalara yol açtı ve Êzidi toplumundaki korkunun sebeplerinden biri olarak görülüyor.
Şengal seçim bölgesinden Êzidi milletvekili Murad İsmail, aynı gece yayımladığı açıklamada Irak hükümetinin 7 bin IŞİD’liyi kabul etmesini “tehlikeli” olarak nitelendirdi. Cezaevlerinin kapasitesinin sınırlı olduğunu,bu kararın hem ulusal güvenlik hem de halkın güvenliği için risk oluşturduğunu söyledi.
Êzidi sivil toplum aktivisti Saad Heci ise korkunun bölgeden bölgeye değiştiğini belirterek, “Bazı yerlerde insanlar çadır satın alıp Şengal Dağı’na ve mağaralara sığındı. Yanlarına kuru gıda ve temel ihtiyaçlarını aldılar”dedi.
Heci ayrıca, “Bazıları da 2014’teki gibi bir durum yaşanması ihtimaline karşı kendilerini savunmak için silah satın aldı” diye ekledi.
Saad Heci yüksek sesle, “Bu kez hiçbir şekilde toprağımızı hiçbir güce ya da tarafa teslim etmeyeceğiz,”dedi.
Ninova / 19 Ocak 2026 / Irak hükümetine bağlı güçlerin Suriye sınırında konuşlanması. Fotoğraf: Irak İçişleri Bakanlığı
Irak Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Sabah Nuaman ise 7 bin IŞİD tutuklusunun kabul edilmesi kararının,bu kişilerin bölgede yayılma riskini kontrol altına almak amacıyla güvenlik ve saha değerlendirmelerine dayanarak alındığını vurguladı.
Irak’taki Ezidilerin büyük çoğunluğu Musul’un kuzeybatısındaki Şengal ilçesi ve Ninova Ovası’nda yaşıyor.Kürdistan Bölgesel Yönetimi verilerine göre Irak’taki Ezidi nüfusu 550 bin civarındaydı.IŞİD saldırılarından sonra 360 bin kişi Şengal’den göç etti,100 binden fazlası ise ülkeyi terk etti.
Ancak 2014’teki IŞİD saldırısının yaraları hâlâ kapanmış değil.Kürdistan Bölgesi’ne bağlı Ezidi Kaçırılanlar Kurtarma Ofisi verilerine göre IŞİD tarafından kaçırılan toplam 6 bin 417 Ezididen sadece 3 bin 580’i kurtarıldı, geri kalanların akıbeti hâlâ bilinmiyor. Ayrıca 2 bin 293 Ezidi öldürüldü.
Tehdit sadece sivillerle sınırlı değil.Irak hükümeti, Ahmed Şara’nın Suriye’nin Kürt bölgelerine yönelik saldırılarının ilk günlerinden itibaren Irak-Suriye sınırına, özellikle Ninova vilayetine, ek asker ve silah sevk etti.Amaç, 2014 senaryolarının tekrarını önlemek.
Bugün Şengal’de şehir içinde iç güvenlik polisinin yanı sıra,ilçe çevresinde Irak ordusu,Haşdi Şabi,PKK’ye yakın olduğu bilinen Şengal Direniş Birlikleri ve bazı bölgelerde Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne bağlı Peşmerge güçleri konuşlanmış durumda.
Şerefdin Türbesi’nde görevli Peşmerge komutanlarından Mirza Xelef,“Güçlerimiz her zaman hazır durumda.Bölgeyi ele geçirmek isteyen herhangi bir güce karşılık verecek durumdayız,” dedi.
“Güçlerimiz her zaman hazır durumda”
Buna rağmen bölgede günlük hayat göreceli olarak normal seyrinde devam ediyor. Şengal’de görevli bir hükümet yetkilisi olan Celal Xelef,“Devlet daireleri açık, halk günlük işlerini yapıyor. Ancak özellikle gıda satın alınması konusunda tedbirli olmak ve dikkatli davranmak gerekiyor”dedi.
Ninova İl Meclisi Güvenlik Komitesi Başkanı Muhammed Casım ise KirkukNow’a yaptığı açıklamada,“Ahmed Şara’ya bağlı güçlerin sınırı aşabilecek kapasitesi yok; eğer içeride bir şeyler ters gitmezse” dedi ve IŞİD’in gizli hücrelerine dikkat çekti.
Ancak halkın paniğe kapılmasına gerek olmadığını vurgulayarak,“Sınırlar korunuyor” dedi.
