Kadınlara Hukuki Yardım Örgütü (WOLA) tarafından hazırlanan ankette; aile içinde en yaygın şiddet türü psikolojik şiddet, ardından ekonomik şiddet geliyor. Katılımcılar, bu tür şiddet olaylarının başlıca faillerinin erkekler olduğunu belirtirken, hukuki ve toplumsal farkındalığın artırılmasını da en etkili çözüm olarak görüyor.
Anket sonuçları, Kadınlara Hukuki Yardım Örgütü (WOLA) tarafından, Ulusal Demokrasi Vakfı (NED) iş birliğiyle hazırlanan ve Kürdistan Bölgesi’nde Aile İçi Şiddetle Mücadele Yasası’nın uygulanmasını izleyen rapor kapsamında, 20 Haziran günü açıklandı.
Ankete, 18 yaş ve üzerindeki kadın ve erkeklerden, eğitim almış veya almamış kişiler katıldı. İlk soru olan mahkeme soruşturmalarının gizli yürütülüp yürütülmediğine ilişkin soruya katılımcıların yüzde 74,35’i “evet, gizlidir” yanıtını verirken, yüzde 25,33’ü bunun doğru olmadığını belirtti.
Katılımcıların yüzde 41’i aile içinde en yaygın şiddet türünün psikolojik şiddet olduğunu ifade etti. Yüzde 34’ü ekonomik şiddetin, yüzde 19,5’i fiziksel şiddetin ve yüzde 5,5’i ise cinsel şiddetin en yaygın şiddet türü olduğunu söyledi.
Katılımcıların yüzde 52,45’i aile içi şiddet uygulama olasılığının en yüksek olduğu kesimin erkekler olduğunu belirtti. Katılımcıların yüzde 19,67’si kocaları sorumlu tutarken, yüzde 12,02’si erkek kardeşleri, yüzde 8,19’u diğer erkek akrabaları ve yüzde 5,46’sı anneleri suçladı. Ankete katılanların hiçbiri aile içi şiddet uyguladığı gerekçesiyle kız kardeşleri sorumlu tutmadı.
Aile içi şiddete maruz kalmaları durumunda katılımcıların yüzde 57,31’i şikâyette bulunacağını ifade etti. Yüzde 25’i sessiz kalmayı tercih edeceğini belirtirken, yüzde 9,75’i yardım hattını arayacağını, yüzde 7,92’si ise ilgili kuruluşlara başvuracağını söyledi.
Katılımcıların yüzde 49’u aile içi şiddeti azaltmanın en etkili yolunun hukuki ve toplumsal farkındalığın artırılması olduğu görüşünde birleşti. Katılımcıların yüzde 21,14’ü din adamları ve din eğitmenlerinin rolüne dikkat çekerken, yüzde 16’sı evlilik öncesi danışmanlık merkezlerinin önemini vurguladı. Katılımcıların yüzde 14’ü ise farklı çözüm önerileri sundu.
Katılımcıların yüzde 75’i şiddetin azaltılmasında medya ve sosyal medya ağlarının etkili olduğunu belirtirken, yüzde 13,14’ü bu görüşe katılmadı.
Ankete katılanların yüzde 54,19’u aile içi şiddet mağdurları için sığınma evlerinin gerekli olduğunu düşünürken, yüzde 45,80’i buna ihtiyaç olmadığını savundu.
Katılımcıların büyük çoğunluğu olan yüzde 87’si aile içi şiddet davalarına bakan özel mahkemelerin kurulmasını destekledi. Buna karşılık yüzde 10,96’sı böyle mahkemelerin kısmen gerekli olduğunu belirtirken, yalnızca yüzde 1,93’lük bir kesim bu tür mahkemelerin gerekli olmadığını ifade etti.
Kadınlara Hukuki Yardım Örgütü’nün aynı raporunda, Kürdistan Bölgesi mahkemelerine ait 2025 yılı istatistikleri de yayımlandı. Verilere göre bölge genelinde toplam 61 bin 328 boşanma davası kaydedildi. Bunların 25 bin 687’si Süleymaniye’de, 19 bin 620’si Erbil’de, 12 bin 955’i Duhok’ta ve 3 bin 66’sı Germiyan’da görüldü.
Rapora göre ayrıca 107 ikinci evlilik kaydı yapıldı. Bunların 42’si Erbil’de, 39’u Süleymaniye’de ve 26’sı Duhok’ta gerçekleşti.
Geçtiğimiz yıl toplam 15 bin 826 boşanma ve ayrılık davası kaydedildi. Bu davaların 7 bin 113’ü Erbil’de, 5 bin 369’u Süleymaniye’de, 2 bin 354’ü Duhok’ta ve 990’ı Germiyan’da açıldı.
Kadınlara Hukuki Yardım Örgütü, aile içi şiddetle mücadele yasasının daha etkin uygulanabilmesi amacıyla raporda çeşitli tavsiyelerde bulundu. Öneriler arasında aile içi şiddet davalarında mağdurlara avukat sağlanması, koruma kararlarının tüm bölgelerde etkin şekilde uygulanması, Halepçe’de aile içi şiddet konusunda uzmanlaşmış bir mahkeme ile aile meseleleri bürosunun kurulması, Erbil’de aile davalarına bakan uzman bir mahkemenin açılması ve Baro ile iş birliği yapılarak avukatların desteklenmesi ve aile davalarında görev almalarının teşvik edilmesi yer aldı.
