Bağdat’ta kadın hakları savunucusu Yanar Mohammed, öldürülmeden yalnızca 24 saat önce yaptığı konuşmada, “Ceza muafiyetine bir sınır getirilmeli” çağrısında bulunmuştu.
Özellikle kadınları hedef alan ve onları ticaret nesnesine dönüştüren kişi ve ağların yargılanmasını isteyen Mohammed’in sözleri, suikastın ardından ülke genelinde yeniden gündeme taşındı. Ancak bu kez çağrı, katillerinin cezasız kalmaması talebiyle yükseliyor.
Bağdat’ta silahlı saldırı
Organization of Women's Freedom in Iraq (OWFI) Başkanı 66 yaşındaki Yanar Mohammed, 2 Mart Pazartesi günü sabah saat 09.00’da, Bağdat’ın Resafa yakasındaki Şaab semtinde evinin önünde silahlı saldırıya uğradı. İki motosikletli saldırgan tarafından ateş açılması sonucu ağır yaralanan Mohammed, hastaneye kaldırıldı ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.
OWFI tarafından yapılan açıklamada, “Acil olarak hastaneye sevk edilmesine ve yaşamını kurtarmak için yoğun çaba gösterilmesine rağmen, aldığı ağır yaralar nedeniyle hayatını kaybetti” denildi.
Tepki dalgası: Cezasızlık sona ermeli
Suikast, sosyal medyada ve insan hakları çevrelerinde geniş çaplı tepkiye yol açtı. Aktivistler, cezasızlık kültürünün son bulması çağrısını yineleyerek, Mohammed’in dile getirdiği taleplerin takipçisi olacaklarını bildirdi.
Yanar Mohammed, 1 Mart’ta Bağdat’ta düzenlenen ve “Irak ve Suriye’de Kadın Hakları Yok Oluyor mu?” başlığını taşıyan 20’nci Kadınlara Yönelik İnsan Ticaretiyle Mücadele Kongresi’nde konuşmuştu. Panelde, ülkede kadın ticareti yapanların çoğu zaman yasal yaptırımdan kaçabildiğini vurgulayarak, “Burada kadın ticareti yapanlar yasadan kurtulabiliyor” demişti.
Ezidi kadınlar ve daiş vurgusu
Panele katılan Ezidi aktivist Besme Heci, Mohammed’in konuşmasında özellikle IŞİD tarafından cinsel saldırı ve insan ticaretine maruz bırakılan Ezidi kadınların haklarını savunduğunu belirtti. Mohammed’in, örgüt üyelerinin yargılanması ve bu suçlara ilişkin özel bir mahkeme kurulması çağrısında bulunduğu aktarıldı.
Konuşmasında, Suriye’den Irak’a getirilen IŞİD mensuplarının gecikmeksizin yargılanması gerektiğini vurgulayan Mohammed, “Bu dosyalarda ihmalkârlık kabul edilemez. Kadınlara karşı ağır suçlar işlendi” ifadelerini kullanmıştı.
Sığınaklar kurdu, yüzlerce kadına destek oldu
Yanar Mohammed, uzun yıllardır tehdit altındaki kadınlar için Bağdat’ta sığınaklar kurarak yüzlerce şiddet mağduruna koruma sağladı. 2003 yılında, Baas rejiminin devrilmesinin ardından OWFI’yi kurarak kadın hakları mücadelesini kurumsal zemine taşıdı.
İki on yılı aşkın süredir işkenceye uğramış, şiddet görmüş ve insan ticareti mağduru kadınların korunması için çalışan Mohammed, Iraklı-Kanadalı bir insan hakları savunucusuydu.
OWFI, yayımladığı taziye mesajında, “Yanar açık sözlü bir kadın sesi idi. Tutumlarından taviz vermezdi. Her türlü şiddet ve ayrımcılığa karşı net bir duruş sergiledi. Sürekli tehdit ve karalama kampanyalarına rağmen geri adım atmadı” ifadelerine yer verdi.
Kadın hakları savunucusu, 2016 yılında Norveç’te verilen Rafto Ödülü’ne layık görülmüştü. Söz konusu ödül, temel insan haklarını savunan aktivistlere her yıl Bergen kentinde takdim ediliyor.
Irak İçişleri Bakanı Abdülemir el-Şemmeri, suikastın ardından özel bir soruşturma komisyonu kurulduğunu açıkladı. Dosyayı bizzat takip edeceğini belirten Şemmeri, olayın tüm yönleriyle ve profesyonel biçimde soruşturulması, faillerin tespit edilerek yakalanması talimatını verdi.
Irak genelinde protesto çağrıları
Suikastın ardından Iraklı kadınlar ve sivil toplum örgütleri derin endişe içinde olduklarını açıkladı. Faillerin hızla yakalanması için çağrılar sürerken, Süleymaniye’de çok sayıda kadın örgütü ve aktivist, 8 Mart Ağı çatısı altında Azadî Parkı’nda protesto gösterisi düzenleme kararı aldı.
Son mesajı: Şiddet devam ediyor
Yanar Mohammed, Bağdat’taki son panelde yaptığı konuşmada, kadınlara yönelik şiddetin devam ettiğini ve özellikle sosyal medyada kadınların sistematik biçimde hedef alındığını söylemişti. Bu alanda daha geniş çaplı çalışmalar yürütülmesi ve kadınların bilinçlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı.
Kanada’ya yapmayı planladığı son seyahat ise, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları nedeniyle hava trafiğinin durdurulması sonucu iptal edilmişti.
Kadın hakları savunucularına yönelik tehditlerin arttığı bir dönemde gerçekleştirilen suikast, Irak’ta insan hakları mücadelesinin güvenliği konusunu yeniden ülke gündemine taşıdı.
