Şengal ilçesinde, Ezidi toplumunun ana dilini ve geleneksel lehçesini korumayı amaçlayan yeni bir okul kapılarını açtı. Dilbilimciler, genç kuşakların günlük yaşamlarında giderek daha fazla başka dillere yönelmesi nedeniyle Ezidilere özgü yaklaşık 6 bin kelime ve ifadenin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulunuyor.
Haziran ayının ortasında eğitime başlayan okul, ne Irak Federal Eğitim Bakanlığı'na ne de Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet gösteriyor. Okulun temel amacı, çocuklara Ezidilerin ana dilini öğretmek ve onları bu lehçeyi günlük yaşamlarında kullanmaya teşvik etmek.
Girişim, Şemsi Ayînda (Geleceğin Güneşi) adlı yerel bir sivil toplum kuruluşu tarafından, Ezidilerin kullandığı şive konusunda uzman dilbilimcilerin desteğiyle yürütülüyor.
Şemsi Ayînda'nın Başkanı Acac Hasan, KirkukNow'a yaptığı açıklamada, "Çocuklar önce alfabeyi öğreniyor, ardından günlük yaşamda konuşulan geleneksel Ezidi lehçesiyle tanıştırılıyor. Bu lehçeyi konuşmaları için onları teşvik ediyoruz çünkü onu korumak büyük önem taşıyor." dedi.
Ezidi şive üzerine çalışan araştırmacılara göre, dil karışımı ile Arapça ve diğer bölgesel lehçelerin etkisinin artması nedeniyle yaklaşık 6 bin kelime ve ifade yavaş yavaş kullanım dışı kalıyor.
Ezidilik, kökeni Orta Doğu'ya dayanan kadim bir tek tanrılı etnik dindir. İnananlar, evreni yaratan tek bir Tanrı'nın, onun yönetimini Melekler olarak bilinen yedi kutsal varlığa emanet ettiğine inanır. Bunların en önemlisi, dünyanın idaresinden sorumlu ilahi temsilci ve baş melek olarak kabul edilen Melek Tavus'tur.
Ezidilerin büyük çoğunluğu, Kürtçenin iki ana lehçesinden biri olan Kurmanci'yi konuşmaktadır. Ezidilerin büyük çoğunluğu dil bakımından kendisini Kürtçe ile ilişkilendirse de, bazıları hem dinlerini hem de etnik kimliklerini Kürt kimliğinden ayrı görmektedir.
Hasan, "Özellikle genç kuşaklar arasında ana dilimizi korumaya daha fazla önem vermek istiyoruz. Günlük konuşmalarımızda geleneksel Ezidi kelimelerin büyük bir kısmı artık Arapça ifadelerle yer değiştirmiş durumda." ifadelerini kullandı.
Okulda eğitim ücretsiz olarak üç kademede veriliyor: anaokulu, ilkokul ve ileri düzey sınıflar. Kayıtlar genel olarak 4 ila 7 yaş arasındaki çocuklara açık olmakla birlikte, yaş konusunda belirli bir esneklik de bulunuyor. Her eğitim kademesi yaklaşık bir yıl dört ay sürüyor.
Projeyi yürütenler, ilerleyen dönemde Irak'taki diğer Ezidi yerleşimlerinde ve daha sonra yurt dışındaki Ezidi diasporasının yaşadığı bölgelerde de benzer okullar açmayı hedefliyor.
Ezidilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde, KBY eğitim sisteminde Kürtçe ve Arapça okutulan Ezidilik dersi bulunuyor. Ancak bu ders daha çok Ezidi dini, dini bayramlar ve ibadetler üzerine yoğunlaşıyor; topluluğun konuştuğu lehçenin korunmasına ise yeterince yer vermiyor.
Hasan, mevcut müfredatın dilin korunmasına daha fazla ağırlık verecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini savundu.
Hasan, "Program, yalnızca dini tanıtmak yerine Ezidi lehçesinin öğretilmesine daha fazla önem vermelidir. Böylece dil gelecek nesiller için de yaşamaya devam eder." dedi.
