Ninova genelinde milyarlarca dinar değerindeki büyük kalkınma projeleri hayata geçirilirken, kırsal ve uzak bölgelerdeki çok sayıda topluluk temel hizmetlerden yoksun kalmaya devam ediyor. Projelerin eşit olmayan şekilde dağıtılması, kalkınma fonlarının adil bir biçimde tahsis edilip edilmediği konusunda vilayet yetkilileri ve bölge sakinleri arasında endişelere yol açtı.
Ninova yerel yönetimi, kendi bütçe kısıtlamalarının ve Irak’ı etkileyen daha geniş kapsamlı mali krizin ortasında, kalkınma projelerinin dağıtımındaki eşitsizlikleri tartışmaya devam ediyor.
Ninova Vilayet Meclisi üyesi Maaz Haci, “Başika ilçesi ve köylerinde büyük bir memnuniyetsizlik var. 50’den fazla köy, asfalt yollardan okul binalarına ve sağlık merkezlerine kadar temel hizmetlerin bulunmamasından şikâyet ediyor” dedi.
Ninova’nın yeniden imar ihtiyacı, yıllarca süren çatışmalar ve bunların ardından yaşanan tahribat nedeniyle hâlâ büyük boyutlarda. Vilayet Meclisi tarafından onaylanan ve dağıtılan fonların miktarına bağlı olarak birçok topluluğun farklı sektörlerde rehabilitasyona ihtiyacı bulunuyor.
2008 tarihli ve değişikliklerle yürürlükte olan 21 sayılı Irak Vilayetler Yasası, vilayet bütçelerinin nüfusa göre dağıtılmasını öngörüyor. Yasa, yerel yönetimlerin idari birimlere, sorumluluklarını ve yükümlülüklerini nüfuslarıyla orantılı şekilde yerine getirebilmeleri için kaynaklardan adil bir pay ayırmasını şart koşuyor.
Ninova-Musul’un merkezindeki ana caddelerden biri. Ahmad Bala
Ninova, 2025 yılında müteahhitlere ihale edilen inşaat projelerinin sayısı bakımından Irak vilayetleri arasında üçüncü sırada yer aldı. Ülke genelinde inşaat projeleri için tahsis edilen yaklaşık 24 trilyon dinarın içinden Ninova’da toplam 231 proje ihale edildi. Bu projelerin toplam değeri 1 trilyon dinarın (650 milyon ABD doları) üzerinde.
Ancak Haci’ye göre mesele yalnızca mevcut para miktarı değil, bu kaynakların nasıl dağıtıldığı.
Projelerin ve bütçelerin eşit olmayan şekilde dağıtıldığı yönündeki endişeler, Irak’ın giderek ağırlaşan mali sorunları sırasında ortaya çıktı. Kriz, vilayetlerin kalkınma harcamalarını etkilerken maaş ödemelerinde de gecikmelere neden oldu.
Haci, “Hükümet ve devlet bir mali krizle karşı karşıya. Bu nedenle durumu göz önünde bulundurmalı, sorumlu davranmalı ve bu krizi atlatabilmek için tüketim ve harcamaları düzenlemeliyiz” dedi. “Allah’ın yardımıyla bunun üstesinden geleceğiz.”
Irak’ın nüfus bakımından ikinci büyük vilayeti olan Ninova’da 4 milyondan fazla kişi yaşıyor. Nüfusun yaklaşık yarısı, çoğu yol, okul, sağlık tesisi ve diğer temel hizmetlere ihtiyaç duymaya devam eden kırsal bölgelerde yaşıyor.
Federal hükümet geçen yıl, savaşın etkilediği bölgelerin yeniden inşasına yönelik daha geniş kapsamlı çalışmaların bir parçası olarak, Ezidi toplumunun yaşadığı Ninova Ovası ve Şengal’de 14 proje başlattı. Projeler arasında yolların rehabilitasyonu ve hastane inşası da bulunuyordu. Ancak mali kriz, bu projelerin birçoğunun uygulanmasını zorlaştırdı.
Başbakan Danışmanı Mazhar Muhammed Salih’e göre, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın ardından şubat ayında Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Irak’ın petrol ihracatının yüzde 85’ini aksattı. Yarı resmi Irak Haber Ajansı’na konuşan Salih, petrol gelirlerinin ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturduğunu ve bunun mali krizi daha da derinleştirdiğini söyledi.
Ninova, 2026: Vilayetin sorunları ve kalkınma projelerinin ele alındığı Vilayet Meclisi toplantısı. Ahmad Bala
Bölgelere bağlı olmayan vilayetleri düzenleyen yasa uyarınca, vilayetlerin gelirleri arasında federal bütçeden aldıkları pay da bulunuyor. Bu payın nüfus büyüklüğünü yansıtması ve farklı bölgeler arasında dengeli kalkınmayı teşvik etmesi gerekiyor. Vilayetler ayrıca petrol dışı gelirler de elde edebiliyor.
Ninova, petrodolar gelirlerinden yararlanma hakkına sahip vilayetler arasında bulunuyor. Bu gelirler; vilayette üretilen her bir varil ham petrol için 5 dolar, vilayetteki rafinerilerde rafine edilen her bir varil petrol için 5 dolar ve üretilen her 150 metreküp doğal gaz için 5 dolar içeriyor.
Ninova Vilayet Meclisi üyesi Ahmad Abd Raba, vilayetin bütçe tahsislerinin ve mali haklarının aktarılmasındaki gecikmelerin projelerin uygulanmasını ve hizmetlerin sunulmasını etkileyeceğini söyledi.
Vilayet yetkilileri şimdi, durmuş durumdaki projelerin yeniden başlatılmasına ve Ninova’nın ekonomik ve hizmet alanındaki bazı sorunlarının çözülmesine yardımcı olması için gelecek yılın federal bütçesinin onaylanmasını bekliyor.
Haci, “2027 yılında federal bütçenin tüm vilayetler için onaylanmasını ve son yıllarda ülkenin üzerinde ağır bir yük oluşturan ekonomik sorunların ve krizlerin birçoğunun çözülmesine yardımcı olmasını umuyoruz” dedi.
Şengal ve Ninova’nın diğer bazı bölgeleri, 2014-2017 yılları arasında yoğun silahlı çatışmalara sahne oldu. Bu çatışmalar yerel altyapıya ve kamu hizmetlerine büyük zarar verdi. Binlerce aile hâlâ yerinden edilmiş durumda. İstikrarsızlık ve temel hizmetlerin hâlâ yetersiz olması, çok sayıda kişinin kendi topluluklarına geri dönmesini engelliyor.
