Musul’da yaşayan ve emekli maaşını Irak dinarı üzerinden alan Ebu Abdullah, son döviz kuru değişikliğinden en fazla etkilenen kesimlerden biri olduğunu düşünüyor. İthal ürünlerin fiyatlarının yükselmesiyle birlikte satın alma gücünün giderek azaldığını belirten Ebu Abdullah, günlük ihtiyaçlarını karşılamanın her geçen gün daha da zorlaştığını söylüyor.
“Döviz kuru değiştiğinden beri her şeyin fiyatı arttı. Meyve, et ve daha birçok temel ihtiyaç artık alınamayacak hale geldi” diyen Ebu Abdullah, Irak dinarının dolar karşısındaki değerinin değiştirilmesine tepki gösteriyor.
Irak Bakanlar Kurulu, 7 Ekim 2026’da dinar-dolar kurunda değişikliğe gidilmesini onayladı. Yeni düzenlemeyle 100 ABD doları satın almanın maliyeti, önceki resmi kura göre 20 bin Irak dinarı artırıldı. Karar, özellikle döviz piyasasında olmak üzere ülke genelindeki piyasalarda belirsizliğe yol açtı.
Yetkililer, düzenlemeyi yüksek bütçe açığını kapatmaya yönelik adımların bir parçası olarak savunuyor. İran, ABD ve İsrail arasında yaşanan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim, Irak’ın temel petrol ihracat güzergâhını sekteye uğratırken ülkenin petrol gelirlerinde de ciddi düşüş yaşandı.
Doların resmi kuru 152 bin dinara yükseldi
Yeni kurla birlikte 100 doların resmi fiyatı 152 bin Irak dinarı olarak belirlendi. Önceki resmi kur ise 132 bin dinardı.
Resmi kur ile piyasa kuru arasındaki fark zaten oldukça yüksekti. Resmi kurun 132 bin dinar olduğu dönemde 100 dolar piyasada yaklaşık 150 bin dinardan işlem görüyordu. Son kararın ardından piyasalarda dalgalanma daha da arttı ve doların piyasa fiyatı 185 bin dinara kadar yükseldi.
Irak hükümeti ve Merkez Bankası, kur düzenlemesinin bölgesel ve uluslararası krizlerin etkilerini azaltmayı, finansal istikrarı ve likiditeyi korumayı amaçladığını belirtiyor.
Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre karar, yerli üretim ve sanayiyi teşvik ederek ülke ekonomisini ve vatandaşları desteklemeyi amaçlıyor.
Musul / Ekim 2026: Döviz kuru değişikliğinin ardından Musul’daki bir pazarda ticari faaliyetler yavaşladı. Fotoğraf: Ahmad Billa
Irak Merkez Bankası (CBI), düzenlemenin yerli üretimin ithal ürünler karşısındaki rekabet gücünü artırabileceğini, sanayinin gelişmesini teşvik edebileceğini, fabrikaların kurulmasını destekleyebileceğini ve yatırımlar için daha elverişli bir ortam yaratabileceğini savunuyor. Bankaya göre bu gelişmeler gençler için yeni istihdam olanakları yaratabilir ve işsizliğin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Irak daha önce de döviz kurunda değişikliğe gitmişti. 2020 yılında 100 doların resmi kuru 120 bin dinardan 147 bin dinara yükseldi.
Piyasalar dalgalanırken halkın tepkisi büyüyor
Son kararın açıklanmasının ardından özellikle döviz piyasasında ciddi bir belirsizlik yaşandı. Musul’da 100 doların satış fiyatı 170 bin dinarı aşarken, bazı diğer vilayetlerde fiyatların 185 bin dinarın üzerine çıktığı bildirildi.
KirkukNow’ın haberine göre kurdaki dalgalanma, başta gıda olmak üzere günlük ihtiyaç maddelerinin yanı sıra elektrikli ev aletleri ve elektronik ürünlerin fiyatlarını da etkiledi. Bu ürünlerin büyük bölümü ithal ediliyor ve dolar üzerinden fiyatlandırılıyor.
Ev ihtiyaçlarının fiyatlarındaki artıştan şikâyet eden Ebu Abdullah, içinde yerel olarak reşi olarak bilinen bir tahin kavanozunun bulunduğu poşeti kaldırarak fiyat artışlarına tepki gösterdi.
Abdullah, “Ey insanlar, eskiden fakirin yiyeceği olan reşi bile artık kralların ve zenginlerin yiyeceği haline geliyor” dedi.
Ebu Abdullah’ın aylık emekli maaşı 600 bin Irak dinarının altında. Bu miktarın 400 bin dinardan fazlasını ilaç ve sağlık giderlerine harcıyor. Ayrıca özel jeneratörlerden sağlanan elektrik ve diğer temel ihtiyaçların masraflarını da karşılamak zorunda.
Abdullah,“Bir kilogram etin fiyatı 20 bin dinara ulaştı” diyor.
Halkın tepkisi pazarlar ve sokaklarla sınırlı kalmadı. Kararın 7 Ekim’de açıklanmasının ardından sosyal medyada da eleştirel paylaşımlar, videolar, mizahi yorumlar ve tepkiler yoğunlaştı.
KirkukNow’a konuşan ve siyasi gözlemci olarak tanımlayan Muhammed Xesub, kararın hükümet yetkilileri ve milletvekillerinin vatandaşların çıkarlarını koruma yönündeki taahhütleriyle çeliştiğini savundu. Xesub’a göre düzenleme, sıradan insanların çıkarları pahasına siyasi çıkarlara hizmet ediyor.
“Milleti açlığa mahkûm ediyorsunuz”
Xesub, üst düzey Iraklı yetkililere hitaben şöyle konuştu:
“Şimdi milleti yıkıma sürüklüyorsunuz. Bu zor ekonomik koşullarda doların değerini yükselterek milleti açlığa mahkûm ediyorsunuz.”
Halkın tepkisi, Irak’ın halihazırda içinde bulunduğu daha geniş çaplı mali krizin ortasında yükseliyor. Kriz nedeniyle vilayetlerin kalkınma bütçelerinden yapılan harcamalar durdu, çok sayıda proje askıya alındı ve son aylarda maaş ödemelerinde de gecikmeler yaşandı.
Parlamento ve hükümet ne vadediyor?
Hükümet, döviz kuru düzenlemesinin ekonomiyi güçlendirmeyi ve yerli üretimi teşvik etmeyi amaçladığını savunurken milletvekilleri, bu hedeflerin halka yansımasını sağlayacak somut adımlar atılması çağrısında bulunuyor.
Milletvekillerine göre kur politikasına, etkin fiyat denetimleri ve özellikle gıda ile ilaç başta olmak üzere temel ürünlerin kesintisiz şekilde piyasaya sunulması eşlik etmeli.
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu üyesi Yusuf Kilabi, düzenlediği basın toplantısında hükümetin zor bir mali tabloyla karşı karşıya olduğunu ve maaş ödemeleri için gerekli kaynakları bulmakta zorlandığını söyledi.
Musul / Ekim 2026: Yabancı alıcılar Musul’daki yerel bir pazarda alışveriş yapıyor. Fotoğraf: Ahmad Billa
Parlamento ve hükümet şu anda bütçe yasa tasarısını görüşüyor. Tasarıda bütçede esas alınacak döviz kurunun da belirlenmesi bekleniyor. Bu kararın piyasalardaki istikrar üzerinde etkili olması öngörülüyor.
Başbakan’ın mali danışmanı Mazhar Muhammed Salih ise döviz kuru değişikliğini savundu. Yarı resmî Irak Haber Ajansı INA’nın aktardığına göre Salih, düzenlemeyi, bölgesel ve uluslararası krizlerin petrol ihracatı ve kamu gelirleri üzerindeki etkileri karşısında ekonomik ve mali istikrarı korumaya yönelik ihtiyati bir önlem olarak nitelendirdi.
Salih ayrıca kur değişikliğinin ekonomik durumun kötüleştiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini söyledi. Ona göre amaç, ülkenin döviz kaynaklarında yaşanabilecek olası kesintilere karşı kullanılabilecek bir mali ve likidite tamponu oluşturmak.
Hürmüz Boğazı çevresindeki anlaşmazlıklar, şubat ayından bu yana Irak’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 85’ini sekteye uğrattı. Petrol gelirleri ise ülkenin kamu gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturuyor.
Uluslararası ekonomi uzmanı Nawar Saadi, Irak’ın mali sorunlarının yalnızca para politikasıyla çözülemeyeceğini belirtiyor. Irak’ta yayımlanan Sabah gazetesine konuşan Saadi, likidite krizinin çözümü için hükümet harcamalarının kontrol altına alınması, vergi tahsilatının iyileştirilmesi, gümrük kaçakçılığıyla mücadele edilmesi, özel sektörün desteklenmesi ve yerli üretimin artırılması gibi daha kapsamlı ekonomik reformların hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Saadi, bu tamamlayıcı adımlar atılmadığı takdirde ülkenin mali sorunlarının çözülmesi için gereken yükün orantısız biçimde sıradan vatandaşların üzerine kalabileceği uyarısında bulundu.
