Kerkük’te elektrik maliyetlerindeki fahiş artış nedeniyle iki gece üst üste düzenlenen halk protestoları, Bağdat yönetimini müdahaleye zorladı. Gösteriler, halk arasında giderek büyüyen hoşnutsuzluğu ve krizin çözümsüz kalması hâlinde daha büyük toplumsal olayların yaşanabileceği riskini gözler önüne serdi.
Protestoların ardından Irak federal hükümeti, petrol zengini ve çok etnikli kentin ulusal elektrik şebekesinden aldığı enerji miktarını 150 megavat artırmayı ve özel jeneratörler için beş milyon litre ek sübvansiyonlu motorin sağlamayı kabul etti. Bu önlemler, aylık jeneratör abonelik ücretinin amper başına 18 bin Irak dinarından 13 bin dinara düşürülmesinin önünü açarak protestoculara geçici bir kazanım sağladı.
Kerkük genelinde halkın tepkisi büyüyor
Gösteriler, Kerkük Valiliği'nin 1 Kasım öğleden sonra yaptığı açıklamayla özel jeneratörlerden sağlanan elektrik için aylık abonelik ücretinin 18 bin dinara çıkarılacağını duyurmasının ardından başladı.
Açıklama kısa sürede sosyal medyada yayıldı. Bunun üzerine Arap, Kürt ve Türkmenlerin yaşadığı çeşitli mahallelerdeki sakinler aynı akşam sokaklara çıktı.
Gösteriler ikinci gece daha da şiddetlendi. Protestocular yolları trafiğe kapattı, lastikler yaktı ve yerel yönetimi hedef alan sloganlar attı. Bazı bölgelerde gerginliğin tırmanması üzerine güvenlik güçleri, olayların daha da büyüyebileceği uyarısında bulundu.
Kerkük Vilayet Meclisi üyesi Ahmed Remzi, önerilen zamma karşı çıkan ilk yerel yetkililerden biri oldu. Remzi, artışı kabul edilemez olarak nitelendirerek federal hükümeti müdahale etmeye çağırarak;“Jeneratörlere para ödemeyin. Bırakın kapatsınlar, biz onları istemiyoruz” dedi.
Bölge sakinleri de giderek ağırlaşan ekonomik yük karşısındaki tepkilerini dile getirdi. Şorica Mahallesi'ndeki gösterilere katılan öğretmen Muhammed Celil, “İnsanlar hakları için ayağa kalkmak ve parlamentodaki temsilcilerimizle Vilayet Meclisi üyelerinin net bir tavır ortaya koymasını sağlamak zorunda kaldı” diye konuştu.
Buna karşılık Özel Jeneratör Sahipleri Derneği, ücretin 18 bin Irak dinarının altına düşürülmesi hâlinde jeneratörleri kapatmakla tehdit etti.
1991 Körfez Savaşı'nın ardından Irak'ın altyapısı büyük zarar gördü. Saddam Hüseyin rejimine uygulanan ekonomik yaptırımlar ise ülkenin elektrik sistemini daha da zayıflattı. İletim hatları ve trafo merkezlerinde meydana gelen hasarlar, devletin temel kamu hizmetlerini yeterli düzeyde sunmasını engelledi.
Birkaç yıl sonra yerel yönetimler, ulusal elektrik arzındaki açığı kapatmaya yardımcı olmak amacıyla yerleşim bölgelerine özel dizel jeneratörler kurulmasına izin verdi. O dönemde devletin elektrik şebekesi ülkenin enerji ihtiyacının yalnızca yaklaşık yarısını karşılayabiliyordu. Bu nedenle özel jeneratörler, birçok bölge sakini için temel elektrik kaynağı hâline geldi.
Kerkük, 2 Kasım 2026 - Güvenlik güçleri Kerkük Valiliği binasının önünde konuşlandırıldı. Ahmed Kirkuki
Elektrik krizinin merkezinde yakıt sıkıntısı var
Anlaşmazlığın doğrudan nedeni, özel elektrik jeneratörlerine tahsis edilen sübvansiyonlu yakıtın yetersiz olması.
Özel Jeneratör Sahipleri Derneği'ne göre hükümet, sübvansiyonlu yakıtı litre başına 450 Irak dinarından sağlıyor. Ancak aylık tahsis edilen yakıt, jeneratörlerin yalnızca yaklaşık 10 gün çalışmasına yetiyor.
İşletmeciler, kalan 20 gün boyunca yakıtı çok daha yüksek fiyatlarla ticari piyasalardan satın almak zorunda kalıyor. Bir varil yakıtın fiyatının, yılın başındaki 120 bin dinar seviyesinden yaklaşık 270 bin dinara yükseldiği bildiriliyor. Bu da litre başına 1.350 dinara karşılık geliyor.
Yakıt giderlerindeki keskin artış, jeneratör işletmecileri üzerindeki mali baskıyı artırırken bu yükün önemli bir bölümü tüketicilere yansıtıldı.
Halkın artan tepkisi üzerine Kerkük yönetimi, aylık abonelik ücretine ilişkin önerisini ilk aşamada 15 bin dinara düşürdü. Ancak bu karar ne bölge sakinlerini ne de jeneratör sahiplerini memnun etti.
2 Kasım'da Kerkük Vilayet Meclisi olağanüstü bir toplantı gerçekleştirdi ve aylık abonelik ücretinin 13 bin dinara düşürülmesini kararlaştırdı.
Kerkük'ün elektrik ihtiyacının karşılanabilmesi için günlük 1000 megavattan fazla elektriğe ihtiyaç duyuluyor. Ancak kente şu anda yalnızca 650 megavat elektrik sağlanıyor.
Irak'ın kuzeyinde bulunan, petrol zengini ve çok etnikli bir vilayet olan Kerkük, 2,34 milyondan fazla nüfusa sahip. Vilayet, federal hükümet ile Kürdistan Bölgesi Yönetimi arasında ihtilaflı bölgelerden biri olmayı sürdürüyor. Kerkük'ün gelecekteki statüsü, normalleşme, nüfus sayımı ve halk oylamasını öngören Irak Anayasası'nın 140. Maddesine bağlı.
Güvenlik endişeleri artarken Bağdat devreye girdi
Gösterilerin yayılmasıyla birlikte güvenlik yetkilileri arasında olayların daha geniş çaplı bir kamu düzeni krizine dönüşebileceğine ilişkin endişeler arttı.
Kerkük Polis Komutanlığı'ndan bir kaynak, güvenlik yetkililerinin gösterilerin kontrol altına alınmasının giderek zorlaştığı konusunda yerel yetkilileri ve siyasi partileri uyardığını söyledi.
Vilayet dışından bazı kişilerin halkın hoşnutsuzluğundan yararlanarak protestoları daha geniş siyasi amaçları doğrultusunda kullanabileceği yönünde de endişeler dile getirildi.
Bu uyarıların ardından siyasi partiler Bağdat'taki temsilcileriyle temasa geçerek federal hükümetten acil müdahale talep etti.
Bunun üzerine federal hükümet, Kerkük'ün ulusal elektrik şebekesinden aldığı enerji miktarını 650 megavattan 800 megavata çıkarmayı ve vilayete 150 megavat ek elektrik sağlamayı kabul etti.
Aynı zamanda güvenlik güçleri gösterileri kontrol altına almak amacıyla çeşitli önlemler aldı. Bir güvenlik kaynağı, yangın çıkarma ve kamu tesislerine zarar verme gibi kamu malına zarar verme iddiaları nedeniyle 15 protestocunun gözaltına alındığını doğruladı.
Düzeni yeniden sağlamak amacıyla yerel polis güçlerinin yanı sıra Ortak Operasyonlar Komutanlığı'na bağlı birlikler de bölgeye konuşlandırıldı.
Kerkük, 2 Kasım 2026- Protestocular ateş yakarak trafiği aksattı. Ahmed Kirkuki
Elektrik krizi Kerkük'teki siyasi belirsizliği de açığa çıkardı
Elektrik krizinin ötesinde protestolar, Kerkük Valiliği makamının çözüme kavuşturulamayan siyasi ve idari durumunu yeniden gündeme taşıdı.
Irak federal hükümetinde Devlet Bakanı olarak atanan Muhammed Saman, Kerkük Valiliği görevinden henüz resmen ayrılmış değil. Bu durum idari belirsizliği derinleştirirken vilayetin siyasi yönetimine ilişkin soru işaretlerini de artırdı.
Gösterilerin büyümesi üzerine Saman, bazı tarafların protestoları Kerkük yönetimindeki Türkmen rolünü zayıflatmak amacıyla kullanmaya çalışıyor olabileceğini öne sürdü.
Bununla birlikte Samaan, “Elektrik krizinin temelinde ulusal elektrik arzının yetersizliği ve özel jeneratörlere ayrılan yakıt tahsisatının yetersiz olması yatıyor” diyerek sorunun kaynağını kabul etti.
Saman ayrıca şu ifadeleri kullandı:
“Barışçıl gösteriler, protestocuların kamu ve özel mülkiyete saygı göstermesi ve güvenlik personeline saldırmaktan kaçınması koşuluyla anayasal güvence altındadır.”
Bu arada Irak Başbakanlık Ofisi, idari belirsizliğe son verilmesi amacıyla yeni vali seçimi sürecinin hızlandırılması çağrısında bulundu.
Başbakan acil önlemleri açıkladı
Irak Başbakanı Ali el-Zeydi, salı günü öğleden sonra kötüleşen elektrik sorununu görüşmek üzere federal hükümette ve parlamentoda görev yapan Kerküklü temsilcilerle bir araya geldi.
Görüşmenin ardından krizi hafifletmeyi amaçlayan iki temel önlemi açıkladı: Kerkük'te özel elektrik üretimini desteklemek amacıyla beş milyon litre ilave yakıt sağlanması ve vilayetin ulusal elektrik şebekesinden aldığı enerji miktarının 150 megavat artırılması.
Adalet Bakanı Halid Şuani'nin açıklamasına göre hükümet ayrıca vilayette faaliyet gösteren yabancı şirketler aracılığıyla Kerküklüler için istihdam olanakları oluşturulacağını duyurdu.
Açıklanan kararlar, gösteriler sırasında dile getirilen taleplere doğrudan bir yanıt niteliği taşısa da sağlanan ek desteğin ne kadar süre devam ettirilebileceği belirsizliğini koruyor.
Geçici rahatlama, ancak uzun vadeli soru işaretleri sürüyor
Federal hükümetin müdahalesine rağmen elektrik sorununun temelinde yatan yapısal sorunlar henüz çözülebilmiş değil.
Kerkük yönetimi temsilcileri, güvenlik yetkilileri ve özel jeneratör sahiplerinin katıldığı sonraki toplantıda, içinde bulunulan ay için aylık abonelik ücretinin amper başına 13 bin dinar olarak belirlenmesi konusunda anlaşmaya varıldı.
Ancak bu düzenleme, bölge sakinlerinin nihayetinde karşılamak zorunda kalacağı gerçek maliyete ilişkin yeni soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Hanelerden şu anda 13 bin dinar tahsil edilmesi istenirken resmî hesaplamalarda abonelik ücretinin amper başına 24 bin dinar olarak belirlendiği bildiriliyor. Aradaki 11 bin dinarlık fark ise ödenmemiş borç olarak kaydediliyor.
Bölge sakinlerinin ilerleyen süreçte bu tutarı ödemek zorunda bırakılıp bırakılmayacağı henüz netlik kazanmış değil.
Kerkük'teki protestolar, valilik makamı etrafında devam eden idari boşlukta yeni bir dönemi başlattı. Muhammed Saman geçen ay Devlet Bakanı olarak yemin etmiş olmasına rağmen valilik görevinden henüz ayrılmış değil.
Zeydi'nin ofisinden yapılan açıklamada, “Kerkük'e bir vali seçilmesi sürecinin hızlandırılması ve idari boşluğa son verilmesi acil bir ihtiyaçtır” denildi.
Saman ise duruma ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Bir misafir Kerkük'ü ziyaret ettiğinde birçok kişi ortaya çıkıp Muhammed Samaan'ın artık vali değil, bakan olduğunu ve bu nedenle misafiri kabul etmemesi gerektiğini söylüyor. Ancak bir kriz yaşandığında herkes vali sıfatımla sorunu çözmemi bekliyor.”
Valilikte görevli bir idari kaynak ise elektrik krizinin henüz tamamen çözüme kavuşturulmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Kerkük'teki elektrik krizi henüz bütünüyle çözülmüş değil. Irak hükümetinin Kerkük'e 150 amperlik elektrik desteğini ne kadar süreyle sürdüreceğini belirlememiz gerekiyor.”
Kaynak ayrıca, mevcut artışın yalnızca birkaç aylık bir süre için geçerli olduğunu belirterek şunları söyledi:
“11 bin dinarlık tarifenin yeniden yürürlüğe konulması meselesi her gündeme geldiğinde protestoların yeniden başlayacağından endişe ediyoruz. Bu nedenle kalıcı bir çözüm bulunmalı.”
Son protestolar, halk baskısının hükümet kararları üzerindeki etkisini ortaya koydu. Ancak asıl zorluk hâlâ önümüzde duruyor: Mevcut acil önlemler sona erdiğinde bölge sakinlerinin yeniden yüksek jeneratör faturalarıyla karşı karşıya kalmasının önüne geçecek kalıcı bir çözümün sağlanması.
