محەمەد ئەهریس، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا ئاشكرایدەكات نزیكەی 145 پرۆژە كە راگیرابوو یان سست بوون، جارێكیتر زیندو كراونەتەوە بەڵام هێشتا گیرۆدەن بە دەست كەمی پاڵپشتی دارایی فیدراڵییەوە، كە لەگەڵ نەبونی تەوافوقی سیاسی، دوو بەربەستن لەبەردەم ئاوەدانكردنەوەی شنگال، دەوروبەری 200 هەزار ئاوارەش هێشتا ناتوانن بگەڕێنەوە لەبەر ئەو هۆكارانە و هەروەها لەبەر نەبوونی قەرەبوكردنەوە.
لەم چاوپێكەوتنەدا لەگەڵ (كەركوك ناو)، ئەهریس باس لە رۆڵی چاودێری و یاسادانانی ئەنجومەن دەكات و دەچێتە ناو وردەكارییەكانی ململانێ لەسەر ئیدارە خۆجێییەكان و هۆكارەكانی بەردەوامی ئاوارەیی، رێكارەكانیشیان بۆ بەرەنگاربونەوەی گومانی گەندەڵی و بەدیهێنانی شەفافیەت و گۆڕینی بەرپرسە كەمتەرخەمەكانی نەینەوا، روندەكاتەوە.
كەركوك ناو: چۆن ئەدای ئەنجومەنی پارێزگا هەڵدەسەنگێنن لە سەرەتای پێكهێنانیەوە تائێستا، دەستكەوتەكانتان چی بوون؟
محەمەد ئەهریس: ئەنجومەنی پارێزگا لە ژمارەیەك حزب و كوتلە پێكهاتووە، كە هیچ لایەكیان رێگرییان نەكردووە لە هیچ پرۆژەیەكی پارێزگاكە و بەڵكو هاوكار و هەماهەنگ بوون لەگەڵ حكومەتی خۆجێی بۆ زیندوكردنەوەی زۆربەی ئەو پرۆژانەی سست بوون یان پەكیانكەوتبوو، لە كۆی 148 پرۆژەی سست تەنیا دوو بۆ سێ پرۆژە مابوو زیندو بكرێنەوە ئەوانیش لەلایەن ئەنجومەن و پارێزگارەوە چارەسەر كران، بەڵام هەندێك پرۆژەی سست هەن كە هی وەزارەتەكانن لە نێویاندا پرۆژەی نەخۆشخانەی 400 قەرەوێڵەیی ئەڵمانی، پرۆژەی عەیازییە، تۆڕی ئاوەڕۆی بەری راست و چەپی موسڵ، ئەنجومەنی پارێزگا لەگەڵ وەزارەتە پەیوەندیدارەكاندا بەدواداچوون بۆ ئەو پرۆژانەش دەكات، كە بەهۆی كەمی بودجەوە یان وەك - ئەوان بانگەشە بۆ كەمی كەمی بودجە دەكەن - وایكردووە ئەو پرۆژانە بە سستی بمێننەوە، بەڵام ئەوانیش بەمنزیكانە جێبەجێدەكرێن.
زۆربەی پرۆژەكان نەدەگەیشتە خۆرئاوای نەینەوا بەهۆی بارودۆخی ناوچەكەوە لە نێویاندا تیرۆر و تەحەدییەكانی دیكە
كەركوك ناو: باس لە جیاوازی پرۆژەكان و پرۆسەی ئاوەدانكردنەوە دەكرێت لە نێوان موسڵ و ناوچەكانی دیكەی وەكو شنگال و دەشتی نەینەوا، ئێوە پشت بە كام پێوەر دەبەستن لە دابەشكردنی پرۆژەكاندا تا بتوانن دادپەروەربن؟
محەمەد ئەهریس: یەكەم، نەینەوا بودجەی ساڵانی 2024 و 2025ـی وەرنەگرتووە، بەڵكو پشتی بە بودجەی پێشتر بەستووە، زۆربەی پرۆژە حكومییەكان و پرۆژەی رێكخراوەكانیش نەگەیشتبوون بە خۆرئاوای نەینەوا بەهۆی بارودۆخەكەوە، لە نێویاندا تیرۆر و تەحەدییەكانی دیكە، دوای كۆنتڕۆڵكردنەوەی ئەو ناوچانە، ئینجا دەوڵەت و هەندێك لایەن توانییان دوبارە دەستبەكاركردن بكەنەوە، دووەم، لە شنگال هێشتا كێشەی زۆر هەیە كە بوونەتە بەربەست بۆ جێبەجێكردنی پرۆژەكان، لەوانە كێشەی ئەمنی و یاسایی هەن.
كەركوك ناو: ئەنجومەنی پارێزگا چۆن چاودێری خەرجكردنی بودجەی گشتی دەكات، ژمارە و وردەكارییەكانی شەفاف و بەردەستن بۆ هەموان؟
محەمەد ئەهریس: هەموو ژمارە و زانیارییەكان دەخرێنە بەردەم ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا و پارێزگار، لەوێ دەنگی لەسەر دەدرێت و دوای رەزامەندی پارێزگار، پرۆژەكانی پێ جێبەجێدەكرێت.
كەركوك ناو: دۆسیەی گەڕانەوەی ئاوارەكان هێشتا روبەڕوی تەحەدی دەبێتەوە، رۆڵی ئێوە چییە بۆ دابینكردنی خزمەتگوزاری و گرەنتی سەقامگیری ئەوانەی دەگەڕێنەوە؟
محەمەد ئەهریس: ئێستا نزیكەی 200 هەزار ئاوارەی نەینەوا هەن، كە زۆرینەی خەڵكی قەزای شنگالن (موسڵمانی عەرەب و ئێزیدی)، عەرەبەكان لە ناوەندی شاری موسڵ دەمێننەوە و ئێزیدییەكان لە دهۆك و چەند شاری هەرێمی كوردستان، گەڕانەوەی ئەو ئاوارانە پەیوەستە بە سەقامگیری و دەرچونی هەندێك لایەنی چەكدار لە ناوچەكانیاندا، لەگەڵ دابینكردنی خزمەتگوزاری پێویست، هەروەها لە ناحیەی رەبیعە دانیشتوانی پێنج گوند هێشتا لە دەرەوەی پشتێنەی ئەمنی نەینەوان و مەینەتی زۆریان هەیە.
كەركوك ناو: ئەی چی دەربارەی قەرەبوكردنەوەی زیانلێكەوتوان، هیچ وادەیەك هەیە بۆ كۆتاییهێنان بەو دۆسیەیە، یان هەر ئاوا بە كراوەیی دەمێنێتەوە؟
محەمەد ئەهریس: دۆسیەی قەرەبوکردنەوە راستەوخۆ لە ئەستۆی حکومەتی فیدراڵیدایە و تائێستا هیچ بڕە پارەیەك نەگەیشتۆتە نەینەوا، هەرچەندە زۆربەی مامەڵەکان لە ساڵی 2021ـەوە تەواو کراون.
كەركوك ناو: لە چەند ناوچەیەكی نەینەوا، وەكو شنگال بۆ نمونە، کێشەی یاخود بۆشایی لە ئیدارەداندا هەیە، هیچ هەنگاوێكی یاسایی لە ئێوەوە نراوە بۆ چارەسەری كێشەی ئیداری ئەو ناوچانە؟
محەمەد ئەهریس: ئیدارەی شنگال لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگاوە دەنگی لەسەردراوە، بەڵام کێشە سیاسییەکان پێویستییان بە رێککەوتن و تەوافوقی نێوان لایەنەکان هەیە، تا بە یەكجاری چارەسەر بكرێن و دوای ئەوەش ئیدارەیەکی یەکگرتوو بۆ قەزاكە پێکبهێنرێت.
كەركوك ناو: چۆن گرەنتی ئەوە دەكەن هەموو پێكهاتە نەتەوەیی و ئایینییەكان لە پۆستەكان و ئیدارەدانی پارێزگاكەدا دوور لە بنەمای پشكپشكێنە بەشداری بكەن؟
محەمەد ئەهریس: دەستوری عیراق بە تەواوی مافی بەشداری هەموو نەتەوە و پێکهاتەکانی لە حکومەتی خۆجێیی و ئەنجومەنی نوێنەراندا مسۆگەر کردووە، بۆیە پێویستیان بە هیچ گرەنتییەك نییە.
ئەنجومەنی پارێزگا بانگهێشتی چەندین لێپرسراوی کردووە و چەند كەسێكیشیان لە كارەكانیان دورخستۆتەوە
كەركوك ناو: ئەو ناکۆکییانەی لە ناو ئەنجومەنی پارێزگادا هەبوون دەربارەی پۆست و هەڵبژاردنی یەكە ئیدارییەكان و بۆ ماوەیەك دانیشتنەكانی پەكخست، كێ بەرپرسیارێتییەکەی هەڵگرت و گرەنتی چییە دوبارە نەبێتەوە؟
محەمەد ئەهریس: ئەو ململانێ و ناکۆکییانەی هەبوون نەبووە هۆی پەكخستنی هیچ پڕۆژەیەك لە نەینەوا و بەربەست نەبون لە بەردەم ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی پارێزگاكەدا.
كەركوك ناو: ئەنجومەنی پارێزگا بە چ رێكار و شێوازێك سکاڵاكانی پەیوەست بە گەندەڵی وەردەگرێت و چۆن بەدواداچون دەكات؟
محەمەد ئەهریس: ئێمە رۆژانە لە بەیانیانی زووەوە پێشوازی لە هاوڵاتیان دەكەین بۆ وەرگرتنی داواكاری و هەر سكاڵایەك دەربارەی كاری فەرمانگە حكومییەكان، دواتر داواكارییەكان ئاڕاستەی سەرۆكایەتی ئەنجومەن دەكەین تا لەگەڵ لیژنەی تایبەتمەند گفتوگۆی لەسەر بكرێت.
كەركوك ناو: تائێستا ئەنجومەن هیچ رێکارێکی یاسایی بەرامبەر هیچ لێپرسراوێکی کەمتەرخەم گرتۆتەبەر؟ دەتوانیت نمونەیەكی دیاریكراو باس بكەیت.
محەمەد ئەهریس: ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا بانگهێشتی چەندین لێپرسراو و بەڕێوەبەری فەرمانگەی کردووە و چەند كەسێكیشیان لە كارەكانیان دورخراونەتەوە، لەوانە بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی و ژمارەیەك بەرێوەبەری بەش لە فەرمانگەكاندا، هەروەها گۆڕینی جێگری بەڕێوەبەری فەرمانگە تا گۆڕانكاری لە پۆستی ژمارەیەك سەرۆكی یەكەی ئیدارەی پاڵپشت بە شایستەی هەڵبژاردن.
