Kifrili kadınları, temiz bir çevre ve sağlıklı bir yaşam için plastiklerin yol açtığı tehlikelere karşı mücadele ediyor. Bu mücadele, ADWI kuruluşunun öncülük ettiği ve mahallelerde plastiklerin toplanması ile çevrenin korunmasını amaçlayan bir girişim aracılığıyla yürütülüyor.
Girişim kapsamında mahallelere ve bazı kamusal alanlara, plastik maddelerin toplanmasına özel metal kutular yerleştiriliyor. Böylece hem plastiklerin çevreyi kirletmesinin önüne geçilmesi hem de bu malzemelerin yeniden işlenerek başka ürünlere dönüştürülmesi amaçlanıyor.
Kifri ilçesindeki ADWI Geri Dönüşüm Merkezi'nde çalışan İman Hasan, girişime gösterilen ilgiyi başlangıçta beklemediklerini belirterek, “Girişimimizin bu şekilde karşılanacağını düşünmemiştik. Bu nedenle başlangıçta deneme amacıyla kutularımızı yalnızca bir mahalleye ve birkaç kamusal alana yerleştirdik” dedi.
KirkukNow’a konuşan İman Hasan; “İki-üç gün gibi kısa bir süre içinde mahalledeki kadınların bizi arayıp kutuların dolduğunu ve gelip boşaltmamız gerektiğini söylemesi bizi şaşırttı”dedi.
Irak'ta kadın ve çocukların bilinçlendirilmesi ve geliştirilmesi alanında faaliyet gösteren ADWI'nin girişimi, Almanya Federal Hükümeti'nin bir projesi kapsamında yürütülüyor. “Yenilik Yoluyla Gelecek: İklim ve Yerel Kalkınma İçin Birlikte” adlı proje kapsamında çalışmalar gerçekleştiriliyor.
Kifri'deki kadınlar ve çocuklar, plastiklerin toplanması ve kutuların korunmasındaki rolleri nedeniyle projenin uygulanmasında öncü konumda. ADWI ekiplerinin plastiklerin yol açtığı tehlikeler konusunda kendilerini bilgilendirmesinin ardından, kadınlar ve çocukların çevreyi temiz tutma konusundaki farkındalıklarının da arttığı belirtiliyor.
“Hepimiz bu adımdan mutluyuz”
Şilan Muhammed (41), kutuların deneme amacıyla yerleştirildiği Şoreş Mahallesi'nde yaşıyor. Muhammed, kutunun mahallede kadınlar ve çocuklar arasında büyük ilgi gördüğünü belirterek şöyle dedi:
“Kutunun yerleştirilmesi kadınlar ve çocuklar arasında büyük bir heyecan yarattı. Hepimiz bu adımdan mutluyuz.”
Muhammed sözlerini şöyle sürdürdü:
“Kutu sık sık doluyor ve geri dönüşüm merkezini haberdar ediyoruz. Büyük küçük, kadın ve çocuk herkes buna katılıyor. Önceki yıllarda plastikler evsel atıklarla birlikte toplanıyor, ardından birlikte yakılıyor veya toprağa gömülüyordu.”
Birleşmiş Milletler'in (BM) uyarılarına göre plastik, üreme işlevleri, hormonal faaliyetler ve beyin üzerinde etkili oluyor. Plastiklerin yakılması da havayı kirletiyor ve genel olarak insan sağlığına zarar veriyor.
BM’ye göre her yıl farklı biçim ve malzemelerde 460 milyon ton bu zararlı madde üretiliyor. Tehlikenin boyutuna ilişkin olarak, 2050 yılına kadar denizlerdeki plastik miktarının denizlerde bulunan tüm balıkların miktarını aşmasının beklendiği belirtiliyor.
Kifri / Eylül 2026 - Bir çocuk, ADWI ekipleri tarafından yerleştirilen plastik toplama kutusuna bir su bidonu götürüyor. Fotoğrağ: Leyla Ahmed
Şilan Muhammed, plastiklerin zararları hakkında bildiklerinin sınırlı olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Ben yalnızca plastiğin zararlı olduğunu biliyor ve duyuyorum ancak zararlarının neler olduğunu ve nasıl ortaya çıktığını bilmiyorum. ADWI kuruluşunu destekliyoruz ve mahallelere daha fazla kutu yerleştirmesini istiyoruz.”
Aynı mahallede yaşayan 12 yaşındaki Ali Nihad da mahalle sakinlerinin aktardığına göre plastik toplama konusunda en aktif çocuklardan biri.
Ali şöyle dedi:
“Kutuyu çok yakından takip ediyorum. Kimsenin onu kırmasına izin vermiyorum. Mahalledeki çocuklara da onu korumalarını ve plastik toplamalarını söylüyorum.Kimsenin kutuları kırmasına izin vermiyorum. Mahalledeki çocuklara da onları korumalarını ve plastik toplamalarını söylüyorum.”
Kuruluş, projenin ilk aşamasında Kifri'ye 28 kutu, Kalar ilçesine ise 9 kutu yerleştirdi.
ADWI ekipleri, kutuları yerleştirirken kadınlara ve çocuklara çevrenin temiz tutulması ve plastiklerin çevre açısından taşıdığı tehlikeler konusunda bilinçlendirme çalışmaları yürütüyor. ADWI ekiplerinden İman Hasan da bu çalışmaya dikkat çekti.
65 yaşındaki Şermin İbrahim şöyle dedi:
“O ekiplerin gelip kutuları yerleştirdiği günden beri elime geçen plastik ve kutuları çöpe atmıyorum, kutunun içine atıyorum.”
Su ve yağ bidonları, şampuan ve temizlik ürünleri şişeleri ile kutular, toplama kutularına atılan malzemeler arasında yer alıyor.
Almanya'daki Wadi kuruluşunun ortağı olan ADWI, Kifri ilçe merkezinde küçük bir geri dönüşüm tesisi de kurdu. Tesiste günde en az 50 kilogram plastik parçalanıyor, eritiliyor ve birkaç aşamadan geçirilerek farklı malzemelere dönüştürülüyor. Bunlar arasında şişelerin yanı sıra sandalye ve masalar da bulunuyor.
İman Hasan, kutular dolduğunda bunların geri dönüşüm merkezine götürüldüğünü, burada ayrıştırıldığını ve yeniden başka ürünlere dönüştürüldüğünü söyledi.
Germiyan İdaresi'nin verilerine göre - Kifri ilçesi de bu idareye bağlı - Germiyan'da her gün yaklaşık 500 ton çöp ve atık toplanıyor. Ancak atıkların içeriği ayrıştırılmıyor. Sadece, su bidonları, temizlik ürünleri, tek kullanımlık malzemeler ve naylon gibi atıkların önemli bir bölümünün plastik olduğu tahmin ediliyor.
BM, 2040 yılına kadar dünya genelinde plastik kaynaklı kirliliği yüzde 80 oranında azaltmaya çalışıyor. Bunun için piyasada üç temel yol ve değişiklik öngörülüyor. Bunlardan biri su şişeleri gibi ürünlerin yeniden kullanılması, ikincisi malzemelerin fabrikalarda geri dönüştürülerek plastiklerin yeniden ürün üretiminde kullanılması, üçüncüsü ise sanayide kullanılan malzeme ve ham maddelerde değişikliğe gidilmesi.
ADWI ekipleri bu girişimden memnun. Bu nedenle bir sonraki adım olarak kutuların sayısını artırmayı planlıyor. Ancak bunun kolay olmadığı ve daha fazla maliyet gerektirdiği belirtiliyor.
İman Hasan, kadınların ve çocukların bu önemli adıma katılımından memnun olduklarını belirterek şöyle konuştu:
“Kadınların ve çocukların bu önemli adıma katılmasından mutluyuz. Plastik maddelerle sürekli temas halindeler. Neyse ki plastiklerin çevreye atılmasının veya yakılmasının çevre ve insan sağlığı açısından taşıdığı tehlikeler konusunda iyi bir anlayışa sahipler.”
Hasan, bir sonraki aşamadaki hedefleri hakkında ise şunları söyledi:
“Bir sonraki adım için hedefimiz, mahallelerde daha fazla kutu yerleştirmek ve yüz yüze toplantılar aracılığıyla bilinçlendirme çalışmalarını artırmak.”
Not: Bu gazetecilik haberi, Kerkük Now ekibi tarafından “Yenilik Yoluyla Gelecek: İklim ve Yerel Kalkınma İçin Birlikte” projesi kapsamında hazırlanmıştır. Proje, ADWI tarafından Irak Kürdistan Bölgesi'nde yürütülmekte ve Almanya Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı tarafından mali olarak desteklenmektedir.
