Süleymaniye’nin kuzeyindeki Pencwen ilçesinde çevre kirliliğine karşı yürütülen sessiz mücadele başarıyla sonuçlanmadı.Yıllarca süren çabalara rağmen,tehlikeli pil atıklarını toplama kampanyası nihai hedefine ulaşamadı;çünkü toplanan malzemelerin geri dönüştürülmesi mümkün değil.Bu atıkların depolanması çevre aktivistleri için ciddi bir yüke dönüşmüş durumda ve atıkların ileride toprağa sızabileceğine dair endişeler giderek artıyor.
İki yıl boyunca “Penwen City of Learning Projesi”, kullanılmış pillerin,saatlerin ve cep telefonlarının toplanmasını hedefleyen bir kampanyaya öncülük ederek,çevreyi ve iklimi korumak amacıyla sorumlu atık bertarafını teşvik etti.
Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) Çevre Koruma ve İyileştirme Kurulu’nun uyarılarına göre piller,insan sağlığı ve çevre üzerinde ağır sonuçlar doğuran tehlikeli ağır metaller içeriyor.Buna rağmen,pillerin büyük çoğunluğu herhangi bir işlemden geçirilmeden atılmaya devam ediyor.
Kurula göre pil atıklarının yakılması hava kirliliğine yol açarken,hasarlı pillerin toprağa gömülmesi toprak ve yeraltı sularını kirletebiliyor.
Girişim kapsamında gönüllüler, ev,dükkân ve sokaklardan pilleri toplayarak, geri dönüştürülmek üzere dikkatlice depoladı.
l
Penjwen City of Learning Projesi’nin çevre birimi sorumlusu Omed Omar, KirkukNow’a yaptığı açıklamada, son iki yılda yaklaşık bir ton pil toplandığını söyledi.
Proje ilk olarak Pencwen ilçesinde başladı, ardından Halepçe, Süleymaniye kenti, Sait Sadiq ve Derbendixan’a yayıldı.Pazarlara,camilere ve diğer kamusal alanlara özel toplama kutuları yerleştirildi.
Ancak Omar, depolama kapasitesinin yetersizliği ve geri dönüşüm tesislerinin bulunmaması nedeniyle kampanyanın şu anda geçici olarak durdurulduğunu ifade etti.Bazı piller hâlen Pencwen kütüphanesinde depolanırken, diğerleri ise geri dönüşüm tesisleri tarafından uygun şekilde işlenene kadar çevreye sızmayı önlemek amacıyla özel evlerde muhafaza ediliyor.
Piller;kurşun,cıva, kadmiyum, manganez, nikel, lityum ve diğer birçok toksik madde içeriyor ve bunlar halk sağlığı ile ekosistemler için ciddi riskler oluşturuyor.Çevre otoriteleri, geri dönüşümün en güvenli çözüm olmaya devam ettiğini vurguluyor.
Penjwen City of Learning Projesi sorumlusu Zana Abdulrahman, “Geçtiğimiz bir yıl boyunca Süleymaniye yetkilileriyle biriken pil ve elektronik atıklar için çözüm bulmaya yönelik görüşmeler sürdürülüyor,” dedi.
Önerilen yöntemlerden biri, pillerin toprakla temasını engelleyen özel koruyucu kaplar içinde gömülmesi. Ancak kampanya yürütücüleri bu seçeneğe şiddetle karşı çıkıyor.
Abdulrahman, “Bizim çalışmamız çevreyi korumak için, zararı artırmak için değil,” dedi. “Tek bir pil bile geniş toprak alanlarını kirletebilir ve ayrışması son derece uzun zaman alır.”
Projenin önemi, cep telefonları ve bilgisayarlar da dâhil olmak üzere pil ve elektronik atık miktarındaki ciddi artışla daha da belirgin hâle geliyor. Bu atıklar doğrudan çevre, toprak ve iklim kirliliğine katkıda bulunuyor.
Süleymaniye Belediyesi verilerine göre, il genelinde her gün 200 kilogramdan fazla pil satılıyor, ancak toplanan pil atığı miktarı yalnızca yaklaşık 15 kilogram.
Omed Omar,“Bu kampanya, kamuoyunun katılımını ve çevresel farkındalığı teşvik etmede kritik bir rol oynadı” diye konuştu.
Çevre bilimleri uzmanı Saleh Necib, KirkukNow’a yaptığı açıklamada,piller plastik kaplarda ve kuru ortamlarda depolandığında kısa vadede daha az tehlike oluşturabileceğini, ancak içerdikleri toksik maddelerin zamanla mutlaka toprağa ve suya yayıldığını söyledi.
Necib, “Geri dönüşüm dışında gerçek bir çözüm yok,”diyerek Hindistan ve Çin gibi ülkelerin geleneksel yöntemlerle pil geri dönüşümü yaptığını hatırlattı.
Çevre, iklim ve halk sağlığına yönelik tehdidin son derece ciddi olduğunu vurgulayan Necib, bunun hükümet tarafından acil ve kararlı adımlar atılmasını gerektirdiğini belirtti.
Üniversite öğretim üyesi ve çevre kirliliği uzmanı Jino Xalid ise, toksik maddelerin toprağa çözünerek tarım ürünleri ve ağaçlar gibi gıda kaynaklarına karıştığını, bunun da gıda zincirini kirleterek nihayetinde insan sağlığına zarar verdiğini ifade etti.
